XXVII-DEPREM

 

DEPREMLE YASAMAYI ÖGRENMEK

Anadolu, bin yillardir depremlerle sallaniyor. Iç Anadolu'da gördügümüz yüzlerce yerlesim yigintisi "Höyük", güneydeki denize inmis batik kentler hep bu doga olayinin sonucu.

"Ben depremin ne zaman olacagini biliyorum" diyenlere inanip en ufak sarsintida kendimizi camdan atmak yerine, ilk titremeyi hissettigimizde daha önceden karar verdigimiz eylem planini uygulamak yasamimizi kurtarabilir.

Unutmayin. Insanlari öldüren deprem degil, kötü yapilmis binalardir. O yüzden standartlara uygun, yönetmeliklerde belirlenmis 9 R üzeri siddete bile dayanikli bir binada oturuyorsaniz, belki de yapmaniz gereken tek sey kafaniza düsebilecek objelerden korunmaktir.

Bu yazida, depremden korunma ile ilgili verilen bilgiler, Adana ve Marmara depremleri öncesi, tatbikat amaciyla yiktirilan binalarda nerelerin güvenli oldugunu gösteren manken denekleri ve gene söz konusu depremlerle Yunanistan ve Tayvan depremlerinde sag kurtulan, kurtarilan insanlarin bulunduklari pozisyonlardan derlenmistir. Nasil ki, birey ve kurum bazinda yasamimizin büyük bölümünü geçirdigimiz ev ve is yerlerimizde yangina karsi eylem planimiz varsa veya olmaliysa, depreme karsi da olmalidir.

Sonuç olarak depremle yasamayi ögrenmeliyiz. Insanlari öldüren deprem degil, insanlarin yaptigi binalar ve alinabilecek tedbirleri önceden almamalaridir.

 

DEPREM NEDIR ?

Yerkabugu içindeki kirilmalar nedeniyle ani olarak ortaya çikan titresimlerin dalgalar halinde yayilarak geçtikleri ortamlari ve yeryüzeyini sarsma olayina "DEPREM" denir.

Deprem, insanin hareketsiz kabul ettigi ve güvenle ayagini bastigi topragin da oynayacagini ve üzerinde bulunan tüm yapilarinda hasar görüp, can kaybina ugrayacak sekilde yikilabileceklerini gösteren bir doga olayidir.

Depremin nasil olustugunu, deprem dalgalarinin yeryuvari içinde ne sekilde yayildiklarini, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayitlarin degerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diger konulari inceleyen bilim dalina "SISMOLOJI" denir.

 

DEPREM TÜRLERI

TEKTONiK DEPREMLER:

Yukarida anlatilan levhalarin hareketi sonucu olan depremler genellikle "TEKTONIK" depremler olarak nitelenir ve bu depremler çogunlukla levhalar sinirlarinda olusurlar.Yeryüzünde olan depremlerin %90'i bu gruba girer. Türkiye'de olan depremler de büyük çogunlukla tektonik depremlerdir.

 

VOLKANiK DEPREMLER:

Ikinci tip depremler "VOLKANIK" depremlerdir. Bunlar volkanlarin püskürmesi sonucu olusurlar.Yerin derinliklerinde ergimis maddenin yeryüzüne çikisi sirasindaki fiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda olusan gazlarin yapmis olduklari patlamalarla bu tür depremlerin meydana geldigi bilinmektedir. Bunlar da yanardaglarla ilgili olduklarindan yereldirler ve önemli zarara neden olmazlar. Japonya ve Italya'da olusan depremlerin bir kismi bu gruba girmektedir. Türkiye'de aktif yanardag olmadigi için bu tip depremler olmamaktadir.

 

ÇÖKÜNTÜ DEPREMLER:

Bunlar yer altindaki bosluklarin (magara), kömür ocaklarinda galerilerin, tuz ve jipsli arazilerde erime sonucu olusan bosluklari tavan blokunun çökmesi ile olusurlar. Hissedilme alanlari yerel olup enerjileri azdir fazla zarar getirmezler. Büyük heyelanlar ve gökten düsen meteorlarin da küçük sarsintilara neden oldugu bilinmektedir.

 

TSUNAMI

Odagi deniz dibinde olan Derin Deniz Depremlerinden sonra, denizlerde kiyilara kadar olusan ve bazen kiyilarda büyük hasarlara neden olan dalgalar olusur ki bunlara (Tsunami) denir. Deniz depremlerinin çok görüldügü Japonya'da Tsunami'den 1896 yilinda 30.000 kisi ölmüstür.

Tsuamiler deprem türü olarak sayilamaz . Tsunaminin bu grub içinde olmasi hiç bir gruba girmemesindendir.

 

DEPREM PARAMETRELERi ve TANIMLARI:

Herhangi bir deprem olustugunda, bu depremin tariflenmesi ve anlasilabilmesi için "DEPREM PARAMETRELERI" olarak tanimlanan bazi kavramlardan söz edilmektedir. Asagida kisaca bu

parametrelerin açiklamasi yapilacaktir.

 

ODAK NOKTASI (HiPOSANTR)

Odak noktasi yerin içinde depremin enerjisinin ortaya çiktigi noktadir.Bu noktaya odak noktasi veya iç merkez de denir.Gerçekte , enerjinin ortaya çiktigi bir nokta olmayip bir alandir.

 

DIS MERKEZ (EPiSANTR)

Odak noktasina en yakin olan yer üzerindeki noktadir. Burasi ayni zamanda depremin en çok hasar yaptigi veya en kuvvetli olarak hissedildigi noktadir. Aslinda bu, bir noktadan çok bir alandir.

 

ODAK DERINLIGI

Depremde enerjinin açiga çiktigi noktanin yeryüzünden en kisa uzakligi, depremin odak derinligi olarak adlandirilir. Tek tonik Depremler odak derinliklerine göre siniflandirilabilir. Yerin 0-60 km.derinliginde olan depremler sig deprem olarak nitelenir.Yerin 70-300 km.derinliklerinde olan depremler orta derinlikte olan depremlerdir. Türkiye'de olan depremler genellikle sig depremlerdir. Sig depremler dar bir alanda hissedilirken bu alan içinde çok büyük hasar yapabilirler.

 

SIDDET

Herhangi bir derinlikte olan depremin, yeryüzünde hissedildigi bir noktadaki etkisinin ölçüsü olarak tanimlanmaktadir. Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin siddeti olarak tanimlanir. Siddetin ölçüsü, insanlarin deprem sirasinda uykudan uyanmalari, mobilyalarin hareket etmesi, bacalarin yikilmasi ve toplam hasar gibi çesitli kistaslar göz önüne alinarak yapilir. Siddeti tanimlamak için birçok ölçek gelistirilmistir. Bunlardan en yaygin olarak kullanilani Degistirilmis Mercalli Siddet Ölçegi'dir. (Modified Mercalli -MM- Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamlari ile belirlenen 12 düzeyden olusur. Hiçbir matematiksel temeli olmayip, bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanir. Önceden hazirlanmis olan bu cetveller, her siddet derecesindeki depremlerin insanlar, yapilar ve arazi üzerinde meydana getirecegi etkileri belirlemektedir. Siddeti V ve daha küçük olan depremler genellikle yapilarda hasar meydana getirmezler. VI-XII arasindaki siddetler ise, depremlerin yapilarda meydana getirdigi hasar ve arazide olusturdugu kirilma, yarilma, heyelan gibi bulgulara dayanilarak degerlendirilmektedir.

 

MAGNITÜD

Deprem sirasinda açiga çikan enerjinin bir ölçüsü olarak tanimlanmaktadir. Enerjinin dogrudan dogruya ölçülmesi olanagi olmadigindan, Amerika Birlesik Devletleri'nden Prof.C.Richter tarafindan 1930 yillarinda bulunan bir yöntemle depremlerin aletsel bir ölçüsü olan "Magnitüd" tanimlanmistir. Prof .Richter, episantrdan 100 km. uzaklikta ve sert zemine yerlestirilmis özel bir sismografla (2800 büyütmeli, özel periyodu 0.8 saniye ve %80 sönümü olan bir Wood-Anderson torsiyon Sismografi ile) kaydedilmis zemin hareketinin mikron cinsinden (1 mikron 1/1000 mm) ölçülen maksimum genliginin 10 tabanina göre logaritmasini bir depremin "magnitüdü" olarak tanimlamistir. Ölçek, bir birimlik magnitüt artisi, depremin boyutlarinda 10 kati bir artisa karsilik gelecek biçimde düzenlenmistir. Örnegin, Richter Ölçegi'ne göre magnitüdü 8 olan bir deprem, magnitüdü 4 olan bir depremden 10 bin kez daha büyüktür. Bugüne dek olan depremler istatistik olarak incelendiginde kaydedilen en büyük magnitüd degerinin 8.9 oldugu görülmektedir(31 Ocak 1906 Colombiya-Ekvator ve 2Mart 1933 Sanriku-Japonya depremleri).

Depremlerin siddet ve magnitüdleri arasindaki bagintilardan dönüsümleri asagidaki gibi verilebilir.

 

Siddet IV V VI VII VIII IX X XI XII

Richter MG 4 4,5 5,1 5,6 6,2 6,6 7,3 7,8 8,4 

 

ARTÇI DEPREM (Aftershock) NEDİR?

Ana depremi izleyen daha küçük sarsıntılar dizisidir.

 

ARTÇI DEPREMLER (Aftershocklar) NE KADAR SÜRE İLE DEVAM EDER?

Belli bir süresi yoktur. 1 ay da olabilir 2 yıl da.

 

DEPREMİN SÜRESİ NE KADARDIR?

Bir-iki saniyeden iki-üç dakikaya kadar sürebilir.

 

DEPREMLER ÖNCEDEN BELİRLENEBİLİR Mİ?

Var olan koşullarda depremin önceden belirlenmesi olanaksızdır.

 

FAY NEDİR?

Yerkabuğunu oluşturan kayaçların bir yüzey boyunca kırılması ve oluşan iki parçanın birbirine göre göreceli olarak yer değiştirmesidir.

 

KUZEY ANADOLU FAY HATTI NEDIR?

Doguda Karliova ile batida Mudurnu vadisi arasinda dogu-bati dogrultusunda bir yay gibi uzanir. Dünyanin en aktif ve en önemli kirik hatlari arasinda yer alan Kuzey Anadolu fay zonunun uzunlugu yaklasik 1200 km.'dir. Genisligi ise 100 m ile 10 km arasinda degisir.

 

DEPREM OLAN HER YERDE FAY VAR MIDIR?

Eğer yoksa bile yeni bir tane oluşmuştur.

 

DEPREM NERELERDE OLUSUR?

Deprem herhangi bir yerde ve herhangi bir zamanda olusabilir. Genel olarak depremlerin kabugu olusturan levhalarin sinirlarinda olustugu söylenebilir. Dünyanin çesitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerin tekrarlandigi gözlenmistir ve buralari hep levha sinirlarindadir. Depremlerin yogun olarak gözlendigi bölgeler yeryüzünde üç ana kusak olusturur.

1.KUSAK (Pasifik Deprem Kusagi): Sili'den kuzeye dogru Güney Amerika kiyilari, Orta Amerika, Meksika, ABD'nin bati kiyilari ve Alaska'nin güneyinden Aleutian Adalari, Japonya, Filipinler, Yeni Gine, Güney Pasifik Adalari ve Yeni Zelanda'yi içine alan en büyük deprem kusagidir. Yeryüzündeki büyük depremlerin yüzde 81'i bu kusak üzerinde gerçeklesir.

2.KUSAK (Alpine): Endonezya'dan (Java-Sumatra) baslayip Himalayalar ve Akdeniz üzerinden Atlantik Okyanusu'na ulasan kusaktir. Yeryüzündeki büyük depremlerin yüzde 17'si bu kusakta olusur.

3.KUSAK (Atlantik): Bu kusak, Atlantik Okyanusu ortasinda yer alan levha siniri (Atlantik Okyanus Sirti) boyunca uzanir.

 

DÜNYADA KAYDEDİLEN EN BÜYÜK DEPREM:

1900'den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayıs 1960'ta Şili'de olmuştur. (magnitude 9.5 Mw)

 

TÜRKIYE'DE KAYDEDILEN EN BÜYÜK DEPREM:

Aletsel dönemde ülkemizde kaydedilen en büyük deprem 26 Aralik 1939'da Erzincan'da olmustur. Geceyarisi olan depremde yaklasik 33.000 kisi ölmüstür.

 

DEPREM TEDBIRLERI

DEPREMDEN ÖNCE:

PLANLAYIN

  1. Yasadiginiz / Bulundugunuz mekani inceleyin.

  2. Korunma için bulunacaginiz yeri ve muhtemel kaçis yolunu belirleyin.

  3. Eger bulundugunuz noktadan kendinizi 10-15 saniye içinde bina disina çikartacak ve güvenli bir açik alana ulastiracak pozisyonunuz varsa, bu yolu saptayin. (Bu yöntem sadece giris alti, giris ve 1. katta olanlar için geçerlidir.)

  4. Deprem sirasinda ilk 10-15 saniye binayi terkedebilmek açisindan çok önemlidir.

  5. Daha önce yasanan depremlerden elde edilen istitastiki verilere göre, binalarda yikima yol açan unsur, hissettiginiz ilk sarsinti degil, binanin rezonansa girmesidir.

  6. Bu da size anilan süreyi kazandirmaktadir.

  7. Bu süre içinde kaçma eylemini gerçeklestirebilecek bir yöntem buldugunuz takdirde, tatbik ederek zamani saptayin.

  8. Böylelikle hem kesin kaçis sürenizi ögrenebilir, hem bu süreyi daha da kisaltacak yöntemler gelistirebilirsiniz.

 

UNUTMAYIN

Kisisel kaçis zamani ile, birilerine yardim ederek (esiniz, çocugunuz, is arkadasiniz ya da bir sakat) kaybedeceginiz zaman çok farklidir. Farkli senaryolar gelistirmenizde ve süre tutarak denemenizde yarar vardir.

Kapi veya cam kenarinda ya da bulundugunuz yeri 10-15 saniye içinde terkedebilecek bir mesafede iseniz, herhangi bir acil çikis aninda kullanacaginiz güzergah üzerinde size engel olabilecek saksi, masa, sandalye, koltuk, sandik ve benzeri unsurlari ortadan kaldiriniz.

Bazi durumlarda ani bir acil çikis olanagi yaratabilirsiniz. (giris katindaki cami kirarak disari çikmak gibi). Bu cam kalin ya da sekurit (saglamlastirilmis) olabilir. Bunu kirmak için bir yangin söndürme tüpünü kaçis yolu üzerinde bulundurabilirsiniz. Unutmayin, vücudunuzda kesiklere ve yirtilmalara yol açmayi engellemek için önce cami kendinize zarar vermeden kirmalisiniz.

Binayi terk ederken mutlaka basinizi yüksekten veya tavandan düsen nesnelerden (tugla, kiremit, avize v.b.) korumalisiniz. Bu asamada yastik bir ise yaramayacak, aksine çevrenizi görmenize ve sesleri duymaniza engel olacaktir. Bir kask veya baret, bulamazsaniz bir sandalye, bir tahta parçasi, büyük ve kalin bir kitap isinize yarayabilir.

Eger binayi 10-15 saniye içinde terk edemiyorsaniz, kesinlikle merdivenlerden, merdiven bosluklarindan uzak durunuz. Asansör bir tuzaktir. Kullanmayiniz. Yikilan binalarda en yüksek oranda ölüm bu noktalarda meydana gelmektedir. Birinci kattan daha yüksekteyseniz, atlamayi denemeyiniz. Yasanan depremlerde ölümle ve ciddi yaralanmalarla sonuçlanan olaylarin büyük bir bölümü yüksekten atlamayla iliskilidir. Bunun yerine yüksek binalarda yapilmasi zorunlu olan harici yangin merdivenlerini kullaniniz. Demir konstrüksiyondan insa edilen bu merdivenler, binadan bagimsiz oldugu için yikim darbesinden daha zor etkilenecek ve bagli oldugu yerden kopmasi halinde, çeperlerindeki kusaklar nedeniyle düsme aninda bir koruma alani olusturacaktir. Dahili yangin merdivenleri koruyucu bir alan yaratmayacaktir.

Eger bulundugunuz bina depreme dayanikli ve bulundugunuz mekandaki masa çelik veya kalin masif ahsap malzemeye sahipse basiniza düsebilecek esyalardan sizi koruyabilir. Ama tavan çökmesi halinde hiçbir koruyucu özelligi olmayacaktir.

 

ÖRNEK: Japonya'da ögrencilerin sigindigi masa altlari.

Bu masalar aslinda bogazlari birlestirilmis birer çelik kafestir. Bu özelligi nedeniyle siralar halinde masa bir arada düsünüldügünde çöken tavani karsilayici ciddi bir direnç noktasi olusturmaktadir. Oysa Türkiye'de kullanilan basit tahta veya zayif siralarin böyle bir agirligi tasiyamayacagi kesindir.

Bir "Yasam Üçgeni Alani" yaratin. Masa, yatak alti gibi yerler yerine, Agirlik merkezi yere yakin çelik dolaplar (boyu uzunsa ve yapabiliyorsaniz yana devirin), para kasalari, çamasir ve bulasik makinesi gibi nesnelerin yanina yatin ve cenin pozisyonu alin.

Herhangi bir yikilma aninda bu nesneler belki ezilecek ama asla yok olmayacaklardir. Yanlarinda yaratacagi alan sizin yasam üçgeniniz olacaktir.

Mutfak iyi bir saklanma ve "Yasam üçgeni" yaratilabilecek uygun bir ortamdir. Tezgah altinda ve yaninda yer alan firin, bulasik makinesi ve buzdolabi, bu bölümün ezilme oranini en aza indirger. Ancak, set üstü dolaplardan dökülecek tabak, çanak ve bardak gibi cisimlere karsi bir önlem alinmasi, raflarin düsmesine engel olmak için de duvarla olan baglantilarinin sabitlestirilmesinde yarar vardir.

Yasanan depremlerden elde edilen veriler, mutfak ve banyolarin en uygun yerler oldugunu göstermektedir. Çünkü enkaz altinda kalindigi takdirde, bu bölümlerde hem yasam üçgeni yaratabileceginiz unsurlar vardir, hem de patlayan borulardan sizan suyu içerek vücudunuzu crash sendromundan koruyabilme olanagi mevcuttur. Enkaz altinda kalan kisileri bekleyen en ciddi tehlike böbrek yetmezligi nedeniyle ortaya çikan sendromlardir.

Bulunmamaniz gereken bir yer de kapi pervazlaridir. Kapi pervazlarinin tasiyici hiçbir özelligi yoktur. Çelik kapilara da güvenmeyin. Bunlarin da tasiyici özelligi olmadigi gibi, hem tehlike aninda kirilmasi mümkün degildir, hem de üzerinize devrilme riski bulunmaktadir.

Depreme uykuda yakalandiginiz takdirde, kullanmaniz gereken 10-15 saniyelik süre bir hayli azalacaktir. Bunun için yataginizin iki yanina 1 m3'lük tahta sandiklar yaptirmaniz ve içlerini kitaplarla doldurduktan sonra, kalin bir iple çevresini sarmaniz yararli olabilir. Kitaplar da büyük bir agirlik altinda ezilmeyecek, sardiginiz kalin ip ise sandigin patlamasina engel olacaktir. Böyle bir hazirliginiz yoksa, yatagin hemen kenarina ve yanina yan yatarak cenin pozisyonu alin.

 

DEPREM ANINDA:

UYGULAYIN

Deprem aninda 10 - 15 saniye içinde bulundugunuz binayi terk edebiliyorsaniz derhal kaçin, yoksa güvenli bir yer bulun.

Ilk sarsintiyi hissettiginiz anda sakin olun. Panige kapilmayin.

Panik, saglikli düsünmenizi engelleyecek, hatali, bilinç disi hareket etmenize yol açacaktir. Bilinçli düsünebilmek, hazirliklarinizi felaket aninda degil, daha önce yapmaniza ve planlamaniza baglidir.

10-15 saniye içimde bulundugunuz yerden bina disina güvenli bir açik alana çikma olanaginiz ve planiniz varsa, bunu derhal önceki bölümde anilan önlemleri alarak uygulamaya koyun.

Eger binayi terk edemiyorsaniz, daha önce belirlediginiz yasam üçgeni alanina gidin ve yan yatarak cenin pozisyonunu alin.

Kesinlikle oradan oraya kosmayin ve ayakta durmayin.

 

UNUTMAYIN

Yan yatarak cenin pozisyonu almaniz, hem ellerinizle basinizi korurken çevreyi görme ve gözlemleme sansi verecektir. Kolon, kiris veya duvarlar bir anda düsmeyecek, bu hareket belli bir sallantinin ardindan gerçeklesecektir. Bu da size son dakikada da olsa vücudunuzu koruma sansi verecektir.

Herhangi bir sekilde enkaz altinda ezilme durumu oldugunda vücudunuz bu sekilde azami korunma olanagina sahiptir. Iç organlarinizin büyük bir bölümünü ve böbreklerinizden birini çalisir durumda tutabilmek için en ideal sekildir.

Enkaz altinda öncelikle böbreklerin iflas ettigi bilinmelidir. Depremzedelerin kurtarilmasi halinde bile, vücudunda onanamaz hasarlarin olustugu ve bu nedenle ölüm olaylarinin yasandigi saptanmistir.

Cenin pozisyonunun bir diger özelligi ise, kurtarma ekiplerinin kazazedenin bulundugu bölüme en küçük bir gedikten de olsa ulasmasi halinde, onu bulundugu yerden çikartamazsa bile, elini tutmasina izin vermesidir. Saatler sonra bir dis yardimin eline dokunmasi sayesinde, kazazedenin beyni hizla adrenalin pompalamaya baslayacak ve onu yeniden hayata baglayacak çok önemli bir köprü kurulmus olacaktir.

Balkona çikmaktan, merdivenden inmekten, asansöre binmekten kaçinin. Kolon ve kirislerden de uzak durun. Bu arada, camlar kirilabilir, kitapliklar devrilebilir, mutfak dolaplarindaki tabak çanaklar dökülebilir. Bunlari göz ardi etmeyin.

Hazirladiginiz deprem çantasina ulasmak için zaman harcamayin.

Eger o an elinizin altinda degilse pilli radyo, fener, konserve yiyecek ve içeceklerin bulundugu çantaya ulasmaya çalismak, sakinmak ve korunmak için size gerekli olan süreyi çalabilir.

 

DEPREM SIRASINDA ARAÇTA BULUNANLAR

Yer sarsintisini otomobilde, tünelde veya kapali bir otoparkta hissettiginiz anda;

  1. Panige kapilmayin.

  2. Yolda iseniz, aracinizi yol kenarina çekip, binalardan, elektrik direklerinden veya agaçlardan uzakta durdurun.

  3. Tünel içinde iseniz ve çikisa yakin degilseniz, aracinizi durdurup asagiya inin ve yanina yan yatarak cenin pozisyonu alin.

  4. Aracinizin içinde durmayin.

  5. Ayni yöntemi kapali bir otoparkta iseniz aynen uygulayin.

 

UNUTMAYIN

Araç içinde oldugunuz takdirde, üzerinize düsen bir parça ile ezilme riski tasiyorsunuz. Oysa disina çikip, yanina yattiginiz takdirde, üzerinize yikilacak tavan, tünel gibi büyük kitleler araci belki ezecek, ama yok etmeyecektir.

 

DEPREM SIRASINDA

Deprem sirasinda eger disarida bulunuluyorsa; bina, direk, reklam panosu, duvar gibi devrilebilecek materyallerin uzaginda durmak gereklidir. Herhangi bir nesnenin (araba, balkon) altina girmek Çok sakincalidir. Deprem bitene kadar açik alanda beklenmelidir.

Eger bina içinde bulunuluyorsa, en güvenli yerler : ev yikildiginda bizim yasamamiz için gerekli yer kalmasini saglayacak saglam ve büyük esyalarin yanidir. Anne karnindaki pozisyonda yatmak gereklidir. Bunun söyle bir yarari vardir: Bina çöktügünde çamasir makinesi, bulasik makinesi, mutfak tezgahi , büfe ya da büyük kanepe gibi esyalar çökme sonucu tavani bir miktar tutarak küçük bir alan yaratirlar. Bu alan bir insanin yasamasi icin yeterli olabilmektedir. Ancak çok önemli bir nokta evde belli dönemlerde deprem tatbikatinin yapilmasi ve deprem sirasinda nerede ne kosulda olursak olalim hiç düsünmeden dogru olan yere en kisa surede ulasma yollarinin planlanmasi gerekmektedir! Eger bu yol üzerinde engel teskil edecek esyalar varsa kaldirilmalidir. Kapi altinda durmak, masa yada yatak altina girmek çok sakincalidir. Zemin ve birinci katlar riskli katlardir, deprem sirasinda 5-6 saniyede mekan terk edilebiliyorsa mutlaka terk edilmesi gereklidir.

Depremden önce yapilacak birkaç basit hazirlik depremden sonraki zor yasantimizi çok kolaylastirabilir. Örnegin aracimizin bagajinda; bir çadir, uzun müddet bozulmayan yiyecek ve içecekler, fener, ilk yardim malzemesi, giysi, telsiz, battaniye, sihhi malzemeler gibi esyalarin bulunmasi organize yardimin gelmesi için gerekli olan 3- 4 gün boyunca bizi çok rahatlatacaktir.

Unutmayin ki deprem her zaman biz evdeyken olacak demek degildir. Gündüz evimizden kilometrelerce uzakta iken deprem oldugunda eve dönmek için Istanbul gibi bir metropolde arabanizi kullanamayacaginizi hatirlatmak isteriz. Yollarin büyük bölümü yikilacak yada enkaz yiginlarindan kullanilamaz hale gelecektir. Saglam ve kullanilabilir durumdaki yollar ise trafik yogunlugundan kullanilamaz hale gelecektir! Bu durumda saatlerce yürümek, yakinlarimiza ulasmanin tek yolu olacak. Spor bir ayakkabi, rahat birkaç giysi ,yagmurluk bu uzun yürüyüsü daha mümkün kilacaktir.

Kobe depreminde yasanmis oldugu gibi bir baska büyük tehlike de, depremden sonra çikacak olan yanginlardir. Kobe'de depremden ölenler kadar depremden sonra çikan yanginlarda ölenler de çok fazladir. Eger depremde evimiz yikilmadiysa eve girip dogalgaz , elektrik, LPG tüpü gibi sistemleri ana vanalarindan kapatmak gereklidir. Bunun disinda salgin hastaliklar, yiyecek ve içecek kitligi, sel ve artçi depremler gibi ana deprem sokundan sonra devem eden tehlikelere karsi da mutlaka önlem alinmalidir.

Kitap hayat kurtarir. Entelektüellikten söylemiyoruz, gerçekten öyle. Evin ortasina koyacaginiz kitap dolu bir sandik, depremde en saglam bir siginak oluyor.

Marangoza kenarlari 1 metre uzunlugunda tahta küp seklinde bir sandik yaptirin ve içini tika basa kitapla doldurun. Dikkat! Sandik mukavva degil, mutlaka masif tahta olmali. Sandigin içine doldurulan kitaplar kirilmaz, parçalanmaz, ezilmez.

Kitapla doldurulmus sandigin çevresini çamasir ipinden daha kalinca bir naylon iple sikica sarin. Böylece sandik darbelerle parçalansa bile ip kutunun dagilmasini önleyecektir. Içi kitap dolu sandigi evdeki kolonlardan herhangi birinden 1 metre uzaga yerlestirin.

Deprem aninda sandigin yanina siginin. Dizlerinizi karniniza çekerek ve basinizi da dizlerinize dayayarak pozisyon alin. Sandigin üzerine devrilecek bir kolon yada beton plaka sandigi en fazla 10-15 santim ezebilir. Sandigin yaninda her durumda depremzedeye yetebilecek bir yasama alani kalir.