|
XXIV-ILETISIM
HABERLESME
Haberlesme 21 yüzyilin en gelisen sektörüdür.
Eskiden iki kasaba arasindaki olaylar birkaç gün sonra ancak ögrenilebilirken ,
günümüzde dünyanin bir ucundaki bir olay dakikalar içinde dünyanin diger ucunda
duyulabilmektedir. Haberlesmede iletisim teknolojisindeki hiz büyük bir gelisme
içindedir. Telsiz, Telefon, fax,Internet , televizyon, uydular hep son yillarda
kullanima verilen iletisim ve haberlesme araçlaridir.
izcilerde hem İZCİLİK
yasamlarinda hem de evlerinde cagin gelismelerinden büyük ölçüde
faydalanmaktadirlar. Ancak eski haberlesme tekniklerini ögrenmek ve uygulamak
izciligin bir parçasi olmaya devam edecektir.
Günümüzde bilgisayar ve internet
hayatin parçasi olmustur. Bu özellik her gün daha da artan bir tempoda devam
etmektedir. Bilgisayar ve internetin İzcilikte de kullanimi çok yayginlasmaya
baslamistir.
BILGISAYAR
1950 lerde ilk yapilan örnekleri
odalara sigmayan bilgisayarlar artik bizimle birlikte kamplara bile geliyor.
Bilgisayar artik hayatin ve izciligin vazgeçilmez bir parçasi. Yillik programdan
İZCİ tescil belgelerine, kamp programindan İZCİ mali bilgiler deftrine kadar
artik hersey bilgisayarlarla yapiliyor. Hele internet kanaliyla basta JOTI olmak
üzere tüm dünya İZCİligi elinizin altinda.
INTERNET
Bütün dünya İZCİligi artik size
bir dügmeye basmak kadar yakin. Yapacaginiz is bilgisayarinizla internete
baglanmak ve http:// İZCİLİK federasyonu.org yazmak. Iste bu kadar kolay.
İZCİLİKle ilgili hersey elinizin altinda. Internet sayesinde artik İZCİLİK
federasyonunun yillik programini aramak zorunda kalmiyacak, izci ünitesi kurmak
için nelerin gerektigini il temsilcisine sormayacak, İZCİ kampinizin resimlerini
diger ünitelere göstermek için cogaltmak zorunda kalmiyacaksiniz.
Internet, bugün tüm dünyada
degisik özellik ve kapasitede yaklasik 10 milyon adet bilgisayari birbirine
baglayan bir bilgisayar agidir (computer network). Bu sayi her geçen gün
binlerle artmaktadir. Bilgisayar ve iletisim dünyasinda bir devrim yaratan
Internet, her yastan ve her siniftan insanin ilgisini çekmektedir. Günümüzde
yaklasik 500 milyon kisinin Internet'i kullandigi tahmin edilmektedir. Bu
sayinin önümüzdeki yillarda katlanarak artacagi tartisilmaz bir gerçektir.
Internet'in çok genis bir kullanici profiline ve kitlesine sahip olmasinda en
önemli etken, bu ag üzerinde 'her türlü' bilginin sansüre ugramadan (veya
oldukça az sansüre ugrayarak aktarilabilmesidir.)
Internet ilk bilgisayar
aglarindan olan ARPANET'in 1990'li yillarda yayginlasmasi sonucu ortaya çikmis
bir bilgisayar agidir. Türkiye'nin Internet'e baglanmasi TÜBiTAK VE ODTÜ'nün
birlikte yürüttükleri bir proje kapsaminda Ekim 1992 tarihinde
gerçeklestirilmistir. Bu proje kapsaminda ilk önce, Internet teknolojilerini
hemen kullanabilecek yazilim ve donanim altyapisina sahip akademik kuruluslarin
baglantisi gerçeklestirilmistir. ikinci asamada kamusektörü, özel sektör, askeri
ve diger kuruluslar arasinda Internet'in yayginlastirilmasi çalismalari
baslatilmistir.
Internet'in Kullanim Alanlari ve Sekli:
Internet, temelde elektronik
haberlesme / bilgi aktarim ortamidir. Internet'te bilgisayarlar arasinda bilgi
aktarma yöntemlerini anlatabilmek (anlayabilmek) için öncelikle, Internet'te
adresleme mekanizmasini anlamak gerekir. Internet üzerindeki her makinenin 4
byte'lik biricik (unique adresi) bulunmaktadir. Bilgisayarlarin adreslenmesinde,
noktali gösterim (dotted notation) adi verilen bir ifade yöntemi
kullanilmaktadir. Bu yöntemde her byte arasinda bir nokta bulunmaktadir. Buna
göre Internet üzerinde bir adres X. Y. W.Z.seklinde gösterilmektedir. Burada X,
Y,W ve Z sembolleri 1 byte'a (yani onlu sistemde 0-256 arasinda bir sayiya)
karsi Iik gelmektedir. Örnek verilecek olursa herhangi bir kurulusun World Wide
Web (WWW) Sunucusunun (Server) Internet adresi 145.142.232.3'tür. Noktali
gösterim yöntemi, insan hafizasi açisindan hatirlanmasi çok kolay olmadigindan,
Internet üzerindeki makinelerin adreslenmesi için sistematik bir isimlendirme
yöntemi de gelistirilmistir. Örnegin yukarida verilen 145.142.232.3 numarali
Osta WEB Sunucusunun bu gösterimdeki adlandirmasi 'www.osta.org.tr' seklinde
olabilir. Burada 'tr' kisaltmasi bu bilgisayarin Türkiye'de bulundugunu
belirtmek için kullanilir. Adreslerin sonunda genellikle ülke kisaltmalari
bulunur. Asagida Internet'i kullanan bazi ülkeleri ifade etmek için kullanilan
kisaltmalar verilmistir:
uk ingiltere
esp Ispanya
Fr Fransa
br Brezilya
Jp Japonya
au Avusturya
Ru Rusya
de Almanya .
Internet'in olustugu (gelistirildigi) Amerika bu duruma bir
istisna olusturmaktadir. Bu ülkedeki isimler en son bölümde (usa) gibi bir ek
almazlar.
Yukarida verilen örnek adresteki
'org' kisaltmasi makinenin kullanildigi organizasyonun özelligini belirtmek için
kullanilir. Asagida Internet üzerindeki kurum/organizasyonun türlerini
siniflandirmada kullanilan kisaltmalar ile bu kisaltmalarin anlamlari
verilmistir.
edu : Egitim kurumlarini ifade etmek için
kullanilir.
gov : Devlete bagli kurumlari ifade etmek için
kullanilir.
mil : Askeri kurumlari ifade etmek için kullanilir.
Org: Kar amaci gütmeyen kurumlari/organizasyonlari
ifade etmek için kullanilir.
Com: Ticari kurumlari ifade etmek için kullanilir.
Örnek: "http://www.memocal.com" www.memocal.com
gibi.
Net : :Ag (network) hizmeti veren
kurumlari/organizasyonlari ifade etmek için kullanilir.
Verilen örnekteki, 'org'
kisaltmasi kurum organizasyonu ifade etmek için kullanilan bir kisaltmadir. Bu
kisim birden fazla parçadan olusabilir.
Internet üzerindeki makineleri adlandirmada
kullanilan gösterimde son parça (yukarida verilen örnek için konusulacak olursa
'www') makine ismine karsilik gelmektedir. Makinelerin isimlendirilmesinde
kurumlar/organizasyonlar tamamen serbest olmakla birlikte Internet üzerindeki
bilgisayarlarin isimlendirilmesinde asagida verilen isimler sikça
kullanilmaktadir.
Kisaltma Anlami .
www : WEB servisi veren bilgisayarlari isimlendirmek
için kullanilir.
ftp : Dosya aktarim (file transfer) servisi veren
bilgisayarlari isimlendirmek için kullanilir.
Internet 100'ü askin porotokolden olusmaktadir. Bu
protokollerin her biri bir servise karsilik gelmektedir. Burada sadece çok
kullanilan Internet servisleri hakkinda bilgi verilecektir.
ILETISIM SERVISLERI
Elektronik Posta (e-mail);
Internet üzerinde en temel
iletisim servisi elektronik postadir. Elektronik posta, Internet üzerindeki bir
kullanicinin baska bir kullanici ile yazili olarak haberlesmesini olanakli kilan
bir teknolojidir. Bu teknoloji ile düz metinin yani sira kullanicilar kendi
dosyalarini e-mailleri ile iliskilendirerek gönderebilir. Internet üzerinde her
bilgisayarin bir adresi oldugu gibi, e-mail servisini kullanacak her
kullanicinin da bir e-mail adresi bulunmaktadir. Bir kullanicinin e-mail adresi,
kullanici belirteci (identifier) ve kullanici hesabinin (account) bulundugu
makine adresinin '@' isareti ile birlestirilmesinden olusur. Örnegin İZCİLİK
Federasyonu Bilgi islem Merkezi yöneticisinin e-mail adresi
'tif@İZCİLİKfederasyonu.org'tur.
Tartisma Listeleri;
Tartisma Iisteleri bir grup
Internet'in kullanicisinin belirli bir konu hakkinda tartismak, bilgi edinmek,
sorunlarini dile getirmek ve sorunlarina çözüm bulmak için olusturduklari
topluluklaridir. Bu Iistelerde üyelik mekanizmasi kullanilmaktadir. Tart!sma
Iistesine gönderilen bir mesaj otomatik olarak tüm üyelere gönderilmektedir.
Elektronik Sohbet (IRC);
IRC (Internet Relay Chat), iki
veya daha fazla kisinin Internet üzerinde aralarindaki mesafe ne olursa olsun
gerçek zamanli olarak birbirlerine mesaj gönderip alabildikleri bir konusma
ortamidir. Kullanicilar belirli bir konuyu tartisabilecekleri gibi bu servisi
sohbet amaçli da (ki genellikle böyledir) kullanabilir.
Dosya aktarim (FTP) Servisi
Internet'in saglamis oldugu bir
diger faydali servis, dosya aktarim servisidir. Bu servisten yararlanmak için
kullanicilar Dosya Aktarim Sunucusu (FTP Server) olarak adlandirilan
bilgisayarlara baglanir ve yetkileri dogrultusunda bu bilgisayarIardan
istedikleri dosyalari çekerler veya dosyalarini bu bilgisayarlar üzerine
aktarirlar.
Dosya Aktarim Sunucularinda,
genellikle ilgili bilgisayar üzerinde hesabi olmayan kullanicilarin erisimlerini
de olanakli kilmak için 'anonymous' adli kullanici hesabi bulunmaktadir. Bu
kullanici sunucular üzerindeki dosyalari sadece okuma yetkisine sahiptir. Bu
hesabin genellikle parolasi bulunmamaktadir. Ancak pek çok bilgisayar
dogrulugunu kontrol etmese de kullanicinin e-mail adresini parola olarak
girmesini istemektedir. Bu nedenle 'anonymous'' erisim hakki taninan bir
bilgisayara girildiginde parola sorulmasi durumunda kullanicinin e-mail adresini
girmesi faydalidir.
Asagida bazi önemli Dosya
Aktarim Sunucularinin adresleri verilmistir.
Sunucu Adi Adresl
Microsoft Ftp Sunucusu : ftp.microsoft.com ,
Hacettepe Üniversitesi Ftp Sunucusu : ftp.hun.edu.tr
Bogaziçi Üniversitesi Ftp Sunucusu : ftp.boun.edu.tr.
Uzak Sanal Baglanti Hizmetl (Telnet):
Internet ile bir kullanici
baglanacagi makinenin cografi pozisyonu ne olursa olsun, eger ilgili makine
üzerinde hesabi (account) var ise ve ilgili makine de Internet'e bagli ise bu
makineye baglanabilir ve sanki o makine üzerindeymis gibi istedigi komutlari
çalistirabilir. Örnegin bir programci hazirladigi program üzerinde, isyerine
gitmeden degisiklikler yapabilir; bir ögrenci bilgisayar ödevini okula gitmeden
yapabilir; bir arastirmaci istedigi bir makaleyi ilgili kütüphaneye baglanarak
arayabilir. Tüm bu islemler, isgücünün cografi pozisyonu ne olursa olsun, etkin
bir sekilde kullanimini saglar. Internet'i yaygin olarak kullanan ülkelerde
insanlar, bu servis sayesinde evlerini ofis gibi kullanabilmektedir.
'World Wide Web (WWW)' Servisi;
Internet'in bugünkü yaygin
kullanima ulasmasinda en önemli katkiyi World Wide WEB (WWW) saglamistir. Bu
servis ile Internet'i kullanan tüm kisi ve organizasyonlar kendilerini tanitmak
için resim, görüntü, ses gibi çoklu ortam (multimedia) ögelerini de kullanarak
WEB sayfalari hazirlayabilmektedir. Bu sayfalari kulIanicilar tarayici (browser)
adi verilen yazilimlari kullanarak gezebilmektedir. KulIanicilar için degisik
tarayici yazilimi seçenekleri bulunmaktadir. Tarayici yazilimlarina örnek olarak
Microsoft Internet Explorer, Netscape Communicator, Mosaic', gösterilebilir. Bu
durum baglamlan maklne üzerinde Telnet servisinin çallsmasim gerektirir
Bugün WEB üzerinde kullanima sunulmus her türlü bilgi
bulunmaktadir. KulIanicilarin bilmesi gereken tek sey baglanacaklari WEB
Sunucusunun adresini bilmektir. Eger kullanici baglanacagi sunucunun adresini
bilmiyorsa, yine de çaresiz degildir. Çünkü Internet üzerindeki siteleri
içeriklerine göre Siniflandiran özel arama makineleri (search engine)
bulunmaktadir. Bu arama makinelerinde varolan kategorilere göre aradigimiz
sitelere ulasabilecegimiz gibi anahtar kelimeler kullanarak aramalar
yapabiliriz. Internet'e sikça kullanilan arama sitelerinden bazila-
rinin adresleri asagida verilmistir.
Arama Makinesi Adresi
Google Arama Makinesi: http://www.google.com.tr
Yahoo Arama Makinesi : http://www.yahoo.com
Digital Altavista Arama Makinesi :
http://www.altavista.digital.com
Lycos Arama Makinesi : http://www.lycos.com
WEB üzerinde organizasyonlar,
Interet'i tanitim islemi disinda elektronik ticaret. yapmak içinde
kullanmaktadir.Artik Internet kullanicilari evlerinden yada ofisIerinden
ayrilmadan yemeklerini Siparis edebilmekte, marketten alisVeris yapabilmekte,
dergi ve gazeteleri okuyabilmektedir. Bu Iisteyi birkaç sayfa daha uzatmak
mümkündür. Çünkü Internet'in ticari kurumlara da açilmasindan sonra, güncel
hayatta yapilan tüm ticari islemler Internet'e aktarilmaya baslanmistir.
Internet üzerinden alisveris ile ilgili bazi güvenlik sorunlarinin oldugunun
bilinmesi dahi bu hizli gelismeyi yavaslatamamistir. Asagida Internet üzerindeki
bazi önemli WEB adresleri verilmistir.
WEB Sayfasi Adresi
Türkiye İZCİLİK Federasyonu WEB Sayfasi
http://www.İZCİlifederasyonu.org
Hacettepe Üniversitesi WEB Sayfasi http://www.hun.edu.tr.
Microsoft Corporation WEB Saytasi http://www.microsoft.com
Ücretsiz (Shareware) Yazilimlar WEB Saytasi
http://www.shareware.com
Disney WEB Saytasi http://www.disney.com
Demokrasi Vakfi WEB Saytasi
http://www.demokrasivakfi.org.tr
|