XVII-IZ ISRETLERI

TEKNIK IZ ISARETLERI

Teknik iz isaretlerinin İZCİler disinda baskasi tarafindan görülmemesi ve anlasilmamasi gerekir. Bu isaretler genlikle arazide kullanilirlar.

Iz isaretlerinin arasinda, daginik yürümekte yarar vardir. Yarim ay biçiminde yürümelidir. Yarim ayin açik kismi yürünecek yöne bakar. Lider ortadadir. Izi bulan digerlerine bildirir. Bulunan izler ise deftere not edilir. Daha sonra izi birakan grupla bulusuldugunda karsilastirilir. Bu konuda bir çok uygulama yapmakta fayda vardir. Yine isaretler açik seçik anlasilabilir biçimde olmali, ancak İZCİ olmayan birisinin anlayamayacagi sekilde olmalidir.

XVIII-PUSULA,GPS

HARITA

Harita bir toprak parçasinin kus bakisi görünüsünün resmidir. Etrafinda görebilecegin yollarin, nehirlerin, tarlalarin, köylerin, kasabalarin ve benzerlerinin en önemlileri harita üzerinde sembollerle gösterilir. Bu haritalarin bazilarina elbette daha önce okulda derslerini çalisirken gördün. Sürücülerin kullandigi yol haritalarini da biliyorsun. Ama bu haritalarin hiçbiri Doga yürüyüsünde kullanilamaz. Doga yürüyüsünde kullanacagin haritanin topografik bir harita olmasi gerekir. Topografik haritalar çesitli ölçülerde olabilir. Doga yürüyüsü için en iyi harita 1:24000 ölçekli olanidir. Böyle bir haritada 1 mm 24 m.yi gösterir. Topografik haritayi Doga yürüyüsüne gidecegin alanla ilgili resmi kurulustan bulabilirsin.

HARITANIN ANLATTIKLARI

Iyi bir harita sana asagidaki konularla ilgili bilgiler verir;

1.Tamim: Herhangi bir harita yalnizca bölgenin adini verir. Topografik bir harita ise bu yerin yeryüzündeki konumunu da gösterir.

2.Ayrintilar: Arazi biçimleri haritada kolayca anlasilabilecek isaretlerle gösterir. Bu isaretlere harita isaretleri denir.

3. Yönler: Genellikle haritanin üst kismi kuzey, alti güney, sol tarafi bati, sag tarafi ise dogudur.

4.Uzakliklar: Haritanin alt kismindaki ölçek sayesinde harita üzerindeki uzakliklari hesaplayabilirsin.

5.Isimler: Göller, nehirler, kasabalar ve benzerleri harita üzerinde isimleri ile gösterilir.

HARITALARIN SINIFLANDIRILMASI

Ölçeklerine göre:

Küçük Ölçekli (1/500,000 ve daha küçük),

Orta Ölçekli (1/500,000 ve 1/100,000 arasi)

Büyük Ölçekli (1/100,000 den daha küçük Haritalar)

Tiplerine göre:

Planimetrik Haritalar: Ankara Sehir plani gibi

Topografik Haritalar: Yükseltileri gösteren Türkiye Fiziksel Haritasi gibi,

Kabartma Haritalar: Plastik malzeme üzerine kabartma olarak basilirlar.

Fotograf Harita: Havadan yapilan çekime grid çizgileri konarak yapilir.

Sayisal Haritalar: Bilgisayara verilen girdiler sonucunda elde edilen haritalardir.

HARITA KENAR BILGILERI VE SEMBOLLERI:

Haritalarin kenarlarinda standartlastirilmis bazi bilgiler ve semboller bulunur. Bu bilgiler haritanin ölçegi, haritadaki demiryolu, köprü, bataklik gibi sembollerin anlamlari, renklerin açiklamalari gibi bilgilerdir.

Ölçek;

1/100,000 ölçekli haritada; 1 cm. lik ölçülen yer gerçekte 100,000 cm veya 1000 metre veya 1 kilometredir.

1/25,000 ölçekli haritada; 1cm.lik ölçülen yer gerçekte 25,000 cm veya 250 metre dir.

1500 m.lik yürüyüs mesafesi 1/50,000 lik haritada 1500/50,000 = 3 cm olarak gösterilir.

Renkler;

Siyah: Insan tarafindan yapilan seyleri gösterir. Demiryolu, köprü, baca, isimler

Mavi: Suyun göstergesidir. Derinlige göre koyulasir. Deniz, göl, nehir, çay

Yesil: Orman , otlak ve verimli topraklari gösterir. Koyu renk yogunlugu gösterir.

Kahverengi: Yükseltileri gösterir. Koyulastikça yükseklik artiyor demektir.

Cografi koordinatlar;

Cografi koordinatlar Enlem ve Boylam olarak haritalarda kenar bilgisi olarak verilir. Ayrica GPS yardimiyla da koordinatlarimizi çok hassas bulabiliriz.

Örnek: Enlem 38 45' 30'' (Kuzey) Boylam 35 37' 45'' (Dogu)

Temel Kuzey istikametleri;

Cografi kuzey: Hakiki Kuzey yani kuzey kutbu istikameti olup haritalardaki meridyenlerin gösterdigi istikamettedir. Sabittir , degismez.

Manyetik kuzey: Pusula ibresinin gösterdigi kuzey olup zamana bagli olarak degiskendir.

Grid kuzeyi: O bölgedeki meridyene çizilen tegetin gösterdigi istikametedir. Sabittir.

Dogal sapma açisi: Manyetik kuzeyle cografi kuzey arasindaki açidir. Manyetik kuzey zamana bagli degisken oldugundan Cografi kuzeyin dogusunda veya batisinda olabilir. Harita kenar bilgilerinde yillik degisim miktari belirtilir. Yillik degisim eksi ise manyetik kuzey hakiki kuzeye yaklasir. Yillik degisim arti ise manyetik kuzey hakiki kuzeyden uzaklasir. Örnek 1990 yilinda Sapma açisi 3 derece 14 dakika dir. Yillik sapma eksi 0.9 dakikadir. 1999 için 9 yil X 0.9 = 8.1 dakikalik daha sapma olur. 1999 Sapma açisi 3 derece 6 dakika dir. (3 derece 14 dakika - 8 dakika). Her geçen yil manyetik kuzey hakiki kuzeye yaklasmaktadir.

HARITA NASIL KULLANILIR?

Yola çikmadan önce haritani önüne koy, incele… Baslangiç noktasi olarak bir yol kavsagi gibi bildigin bir noktayi seç. Daha sonra varacagin ilk noktayi belirle. Örnegin çir tepe. Son olarak da seni varis noktasina götürecek bir rota çiz. Doga yürüyüsü ne kadar zaman alacak? Gidecegin '- yerin uzakligini ölçmek için ince bir sicim al. Yürüyecegin uzakligi bu sicimle ölç. Sicimi haritandaki uzaklik cetveli üzerine koy ve harita ölçeginden yararlanarak uzakligi hesapla. Sonra bu uzakligi yürümenin ne kadar zaman alacagini bul.

HARITA SEMBOLLERI

Açik çukur, maden isaret konturu

Orta kontur

Kesme

Güç hatti, enerji hatti

Telefon hatti vb.

Demiryolu

Sert yüzeyli yollar

Düzgün yol

Köprü

Yaya köprüsü

Binalar

Okul, cami, mezarlik

Ahir vb.

Fabrika

Dereler

Su kuyusu

Kaynak

Göl

Bataklik

Bozuk yol

Patika

Harita sembollerini ögrenebilmek için önce bu sayfalardaki sembolleri iyice çalis. Daha sonra önüne topografik bir harita koy ve haritadaki sembolleri bulup anlamaya gayret et.

Siyah ile basilmis her sey insan yapisi, insan eseridir, yollar, demiryollari, köprüler, binalar, sinirlar, isimler.

Siyah çizgiler yollardir. Sert yüzeyli yollar iki siyah çizgi arasinda kirmizi ile gösterilir. Siyah dörtgenler binalardir.

Mavi renk suyun göstergesidir. Dere, göl, çay, nehir, hep mavi ile gösterilir.

Yesil alanlar, agaçlik alanlar yesille gösterilir. Meyve bahçeleri çaliliklar da hep yesildir.

Batakliklari göstermek için kesik mavi çizgiler ve yesil ot demetleri kullanilir. Bu isaretler bu alanlarin sulak alanlar oldugunu anlatir.

Tepeler ve vadiler kahverengi çizgilerle gösterilir. Bu çizgilere kontur çizgi adi verilir. Kontur çizgiler arazinin meylini ve yüksekligini gösterir. Kontur çizgilerin sik olmasi, birbirine yaklasmasi o noktada tepenin dik oldugu anlamina gelir. Haritadaki en koyu kahverengi çizgilerden birini izlersen bir rakamla karsilasirsin. Örnegin 100. Bu bir isaret konturudur. Bu çizgi üzerindeki her sey deniz seviyesinden 100 metre yüksektedir. Denizin 100 metre yükseldigini varsayalim. Bu çizgi yeni deniz seviyesi çizgisini olusturacaktir. Eger deniz 20 metre daha yükselirse hemen sonraki ince çizgi yeni deniz seviyesi çizgisi olacaktir. Bazi haritalarda kontur çizgileri arasindaki yükseklik farki 10 metredir. Haritanin altindaki ölçekte kontur çizgileri arasindaki yükseklik farkini bulabilirsin.

Simdi baslangiç noktasindasin ve ilerlemeye hazirsin. Ama hangi yönde? Bunu haritani yönüne koyar koymaz anlayacaksin. Bir haritayi yönüne koymak haritadaki yönlerle arazideki yönleri çakistirmak anlamina gelir.

ÖLÇEK Ince EYE Kalin EYE

Es yükselti egrileri: Deniz seviyesinden esit yükseklikte geçtigi düsünülen düzlemlerin izdüsümüdür. Es yükselti egrileri birbirini kesmez. Dik yerlerde egriler siklasir. Egim azaldikça egriler seyreklesir. Ince ve Kalin es yükselti egrileri vardir. Kalin yükselti egrisi dört ince egriden sonra gelir ve üstünde yükseltisi yazar.

1/25,000 10 m 50 m

1/50,000 20 m 100 m

1/100,000 50 m 250 m

1/250,000 100 m 500 m

1/500,000 200 m 1000 m

Örnek: 1/25,000 ölçekli haritada 50 m. es yükselti egrisinden üç sonraki egrinin oldugu yerin yüksekligi 80 m. dir.

HARITAYI YÖNÜNE KOYMA

En kolay yöntem harita üzerindeki bir belirli bir noktayi (kavsak, baca, köprü) gerçek sekille ayni yöne gelinceye kadar döndür. Ayni istikamete gelince harita dogru yöne yaklasik olarak konmus olur.

Haritaya o yil için hesaplanmis olan geçerli manyetik kuzey çizgileri çizebilirsin. Bazi haritalarin güney kenarinda ''P'' noktasi kuzey kenari üzerinde çizilmis ve derecelere bölünmüs sapma göstergesi vardir. Sapma diyagramindan ibre sapma açisi hesaplanir ve kuzey kenardaki sapma göstergesinde isaretlenir. Bu deger ile ''P'' noktasi birlestirilirse manyetik kuzey dogrultusu elde edilir. Pusula, bu manyetik kuzey dogrultusuna paralel olarak harita üzerine yerlestirilir. Harita ve pusula beraberce pusula ibresi pusula kadranindaki nisan hatti çizgisiyle çakisincaya kadar döndürülür.

Sapma açisini hesaplanir. (1999 için 3 derece 6 dakika.). Pusula güney kuzey istikametindeki grid çizgilerden birine paralel yani nisan çizgisi grid kuzeyine paralel yerlestirilir. Pusula üzerindeki nisan hatti ile pusula kuzey ucu arasindaki açi, sapma açisi ile ayni duruma gelinceye kadar harita döndürülür.

PUSULA

Doga yürüyüsünde yollari ve patikalari izlemek istemiyorsan bir pusulaya ihtiyacin olacak. Pusula enerji hatlarindan 55 metre, telefon hatlarindan 10 metre, çelik demir malzemeden en az bir metre uzakta kullanilirsa dogru deger verir.

PUSULA NASIL ÇALISIR?

Pusulanin en önemli parçasi manyetik bir ignedir. Bu igne ser. Serbestçe hareket edebilecek sekilde pusula gövdesine monte edilmistir Igne serbest kaldiginda her zaman ayni yönü gösterir. Bunun neden yeryüzünde igneyi çeken bir gücün olmasidir. Yeryüzü bir ucu kuzeyde diger ucu güneyde olan büyük bir miknatis gibidir. Dünyanin manyetikligi pusula ignesinin manyetik kuzeye dogru dönmesine neden olur.

Ignenin kuzeyi gösteren ucu kirmiziya ya da siyaha boyanmistir. Bazi pusula ignelerinde ise uç bir ok basi gibi sivridir. Hatta bazilarinda ignenin kuzeyi gösteren ucunda N harfi vardir.

PUSULA NASIL OKUNUR?

Pusulayi okumak belirlenmis bir noktaya götüren yönü derecelerle bulmak anlamina gelir. Derecelerini ögrenmek istedigin nirengi noktasina yüzünü dön. Pusulayi önünde bel seviyesinde ya da biraz daha yukarida düz olarak tut. Pusulanin tabanindaki "gidilecek yön" ok yönünde ileride duran nirengi noktasini göstersin. Simdi pusulanin ignesi pusulanin gövdesi üzerindeki sabit kuzey oku ile çakisincaya kadar pusulanin gövdesini çevir. Pusulanin kuzey ucunun pusula gövdesinin üst tarafindaki N (Kuzey)'i gösterdiginden emin 01. Gidilecek yön okunun pusula gövdesine degdigi noktada bulunan dereceyi oku.

Bir haritayi pusula ile dogru yöne koymak için önce pusulani (Kuzey) 360 o'ye ayarla. Pusulani, bir kenari haritanin kenarinda manyetik kuzey çizgisine gelecek sekilde haritanin üzerine koy. Pusulayi ve haritayi, pusula ignesi kuzey ucu N'yi gösterecek sat kuzey oku ile çikincaya kadar birlikte döndür. Iste haritan dogru yöne kondu.

IKI KUZEY

Harita ve pusulayi birlikte kullandiginda iki kuzey oldugunu unutma. Harita gerçek kuzeye göre çizilmistir. Haritandaki bütün boylamlar cografi kuzey kutbunu gösterir. Pusulanin kuzey ucu manyetik kuzeyi yani gerçek kuzeyi, kuzey kutbunun 1.600 km. Güneyinde Kuzey Buz Denizinde bulunan BATHURST adasini gösterir. Haritanin boylamlari ile pusulanin ignesinin gösterdigi kuzey arasindaki farka "sapma açisi" denir. Bu sapma nedeni ile pusulan ve haritani birlikte kullandigin her durumda bu farki göz önünde bulundurmalisin.

HARITANA PUSULA DILI KONUSTUR

Harita yönleri ile pusula yönleri arasindaki farki ortadan kaldirmak için haritanla pusulanin birbiri ile uyumlu olmasini sagla. Bunu yapabilmek için de haritanin üzerine manyetik kuzey güney çizgilerini çiz (Haritanin altindaki manyetik kuzey ile gerçek kuzeyi belirleyen üçgeni bul. Bu üçgenin manyetik kuzeyi belirleyen kenarindan haritanin yukarisina dogru bir çizgi çiz. Daha sonra bu çizgiye paralel baska çizgiler çiz.

Bu haritadaki çizgiler gerçek kuzey çizgisinin 14 derece batisindadir.

HARITA VE PUSULAYI BIRLIKTE KULLAN

Harita manyetik kuzey güney çizgilerini çizdikten sonra asagida anlatilan 3 basamagi izleyerek harita ve pusulani birlikte kullanabilirsin. Topografik haritanda bir rota belirle, bu rota üzerinde yol kavsaklari, binalar, köprüler vb. Gibi 5 ana nirengi noktasi tespit et. Pusulani hareket noktasindan ilk nirengi noktasina gidis yönünü gösterecek sekilde ayarla, simdi yola çikabilirsin. Ilk nirengi noktasina ulastiginda pusulani tekrar ikinci nirengi noktasina giden yönü gösterecek biçimde ayarla. Varacagin son noktaya ulasincaya kadar ayni sekilde devam et.

HARITA VE PUSULAYI BIRLIKTE KULLANMANIN BASAMAKLARI

1. Basamak: Pusulani, pusula tabaninin uzun kenari baslangiç ve varis noktalarina degecek ve taban üzerindeki "Gidilecek Yön Oku" gitmek istedigin yönü gösterecek sekilde haritanin üzerine koy.

2. Basamak: Pusulanin tabanini haritanin üzerinde hareket etmeyecek sekilde sikica tut. Pusulanin ignesini dikkate almayarak, pusula üzerindeki sabit kuzey oku, haritada çizdigin kuzey güney manyetik çizgilerine paralel oluncaya kadar pusula ve haritani birlikte çevir. Okun ucu haritanin üst tarafini (kuzey tarafini) göstermelidir.

3. Basamak: Pusulani haritandan kaldir ve gidilecek yön oku, ileriyi gösterecek biçimde önünde tut. Pusula ignesinin kuzey ucu, pusula gövdesindeki kuzeyi gösteren okun üzerine gelinceye kadar kendi etrafinda dön. Simdi pusulanin tabanindaki gidilecek yön oku gitmen gereken yönü gösteriyor. Bu yönde bir nirengi noktasi belirle ve bu nirengi noktasina dogru ilerle. Bu noktaya varildiginda baska bir nirengi noktasi belirle. Çizdigin rotada ilerlerken düz bir çizgi üzerinde ilerleme zorunda degilsin. Iyi bir Oryantiring'ci gidecegi noktaya en kisa zamanda ve en kolay varmak için tüm bilgisini kullanir.

GPS (GLOBAL POSITIONING SYSTEM)

Dünya etrafinda dönen 24 uydudan sürekli aldigi sinyallerle bulundugumuz koordinatlari tespit eden, istedigimizde bunlari hafizasina alan ve ilerde tekrar bu noktaya dönmemizi sagliyan el büyüklügündeki yardimci alete GPS denilmektedir. GPS gece ve gündüz kosullarinda belirli noktalar arasini gidebilmemizi saglar. Pusula amaciyla da kullanilir. Hedefe yönelik güzergahdan sapmamiz durumunda bizi ikaz eder.

GPS le 15 metrelik bir hata ile daha önceden belirledigimiz bir noktaya tekrar gidebiliriz. GPS bize hizimizi, toplam yürüyüs mesafemizi, hedefe kalan mesafeyi, ortalama hizla hedefe varis zamanimizi verir. Ayrica bulundugumuz irtifa (yükseklik) bilgisi de GPS ten ögrenilebilir.

ÖLCÜMLER

METRIK SISTEM

Dünya etrafinda dönen 24 uydudan sürekli aldigi sinyallerle bulundugumuz koordinatlari tespit eden, istedigimizde bunlari hafizasina alan ve ilerde tekrar bu noktaya dönmemizi sagliyan el

Ülkemizde kullanilan uzunluk ölçüsü birimi metredir.

1 km - 1000 metre

1 m - 10 dm

10 dm - 100 cm

1 cm - 10 mm

1 m - 100 cm

1 m - 1000 mm

Metre : m

Desimetre : dm

Kilometre : km

Santimetre: cm

Milimetre : mm

KISISEL ÖLÇÜMLER

Doga yürüyüslerinde ve kamplarda sik sik uzaklik, yüksekli ya da genislik ölçmek zorunda kalabilirsin. Bu ölçümleri en kolay sekilde her zaman yaninda tasidigin cetvelle yani kendinle, karisin, boyun vb. ile gerçeklestirebilirsin. Asagida kisisel bazi ölçüm sekilleri verilmistir. Bu ölçümleri yap bir kenara yaz, her zaman isine yarayacaktir.

Karisim : ………………Adimim : ………………

Ayagim : ……………… Ayakkabili ayagim : ………………

Boyum : ……………… Kol uzunlugum : ………………

YÜKSEKLIGIN ÖLÇÜLMESI

Kalem Metodu : Bir arkadasina agacin yaninda durmasini söyle ya da agacin gövdesine dayanarak kendi boyunu ölç ve gövdeye boyunu belirleyen bir isaret koy. Agaçtan uzaklas eline bir kalem ya da kaleme benzer bir çubuk al, kalem ve arkadasin ayni dogrultuda olacak sekilde kolunu ileriye uzat tek gözünü kapatarak arkadasinin boyunun bir kalem üzerinde nereye geldigini belirle. Daha sonra kolunu yukariya dogru yavas yavas kaldirarak agacin arkadasinin boyunun kaç kati oldugunu bul. Buldugun sayiyi arkadasinin boyu ile çarparak agacin yüksekligini hesapla.

Devirme Metodu: Eline bir çubuk al çubugu dik tutarak kolunu ileriye dogru uzat. Yüksekligini ölçmek istedigin bayrak direginden ya da agaçtan uzaklas. Çubugun arkasinda kalan direk veya agaci çubukla ayni boyda görünceye kadar uzaklasmaya devam et. Bayrak direginin üst ucu ile çubugun üst ucu, diregin alt ucu ile çubugun alt ucu ayni yerde göründügü zaman dur. Çubugu yana dogru 90 derece devirerek yatay pozisyona getir. Bir arkadasina çubugun ucunun gösterdigi yere gitmesini söyle. Arkadasin ve direk arasindaki mesafeyi ölçtügünde diregin yüksekligini bulacaksin.

Çamurlu Su Metodu: Yere, agaçla senin arana çamurlu suyla dolu bir legen koy. Legeni ögle bir yerlestir ki legenle agaç arasindaki uzaklik asagi yukari agacin tahmini yüksekligi olsun. Legenden kendi boyuna esit bir mesafeye kadar uzaklas. Su anda suda agacin tepesinin aksini görüyor olmalisin. Eger suda bu aksi göremiyorsan, legeni biraz ileri geri çek, senin legenden uzakligin yine ayni olmali, suda agacin tepesinin aksini gördügün zaman legenle agaç arasindaki uzaklik agacin yüksekligine esittir.

GENISLIGIN ÖLÇÜLMESI

Napolyon Metodu: Genisligini ölçmek istedigin nehir ya da derelerin kenarinda dur. Basini çenen gögsüne degecek biçimde eg, elini avuç içi yere paralel gelecek sekilde alnina daya. Elini dis kenari karsi kiyiya degiyor gibi görününceye kadar asagiya dogru eg. Bulundugun yeri degistirmeden ve elinin egimini bozmadan 90 derece saga dön. Elinin dis kenarinin bulundugun kiyida gösterdigi nokta ile durdugun yer arasindaki uzaklik nehrin genisligine esittir. Napolyon bu islemi eli yerine sapkasinin kenari ile yapar, elini degil sapkasinin kenarini asagiya dogru egerdi. Sen de bu ölçümü yaparken genis kenarli bir sapka kullanabilirsin.

Kazik Metodu: Nehrin karsi tarafinda bir nokta, örnegin bir kaya belirle. "A" noktasi kayanin karsisina bir kazik dik "B" noktasi A.B dogrultusuna dik olarak kiyi boyunca yürü, Yürüdügün mesafeyi adimla. Diyelim 30 adim attin. Belli bir sayida adim atman sart degil. Geldigin nokta "C" noktasi olsun. Buraya da bir kazik dik. Kiyi boyunca yani dogrultuda yürümeye devam et. Daha önceki adim sayisi kadar ilerledikten sonra geldigin noktaya bir kazik dik. "D" noktasi. Bu D.B. dogrultusunda dik olarak yürü. C noktasina diktigin kazik ile A kayasini ayni dogrultuda görünceye kadar ilerle. C ve B'yi ayni dogrultuda gördügün noktaya "E" de ve bir kazik da buraya dik. D ve E kaziklari arasindaki mesafeyi ölçtügünde nehrin genisligini bulmus olursun.

Pusula Metodu: Nehrin kayisinda dur. Buraya "B" noktasi diyelim. Nehrin karsi kiyisinda tam karsisina gelen yerde bir nokta belirle, örnegin bir kaya (A noktasi) pusulayi pusulanin tabanindaki gidecegin yönü gösteren ok karsi kiyidaki kayayi (A''I) gösterecek sekilde tut. Pusulanin gövdesini pusula ignesi oryantiring okunun (pusula gövdesindeki sabit kuzey oku) üzerine gelinceye kadar çevir. Pusula ignesinin kuzeyi gösteren ucu N'yi (kuzeyi) göstermeli. Dereceye bak (diyelim ki 120 derece). Dereceye 45 derece ekle (165 derece eder).

Pusulanin tabanindaki gidecegin yönü gösteren ok A'ya dönük olarak nehir oyuncu yürü. Puslanin ignesinin kuzey ucu ile oryantiring oku (pusula gövdesindeki sabit ok) çakistiginda dur (C noktasi) CB arasindaki mesafe nehrin genisligine esittir.

PRATIK YÖN TAHMINLERI

Günesle Yön Tayini : Günesle yön tayininin en basit sekli sudur:

Ayari dogru bir saatle ise baslanir. Önce saatimizin akrebinin günese dogru tutariz. 12 sayisi ile akrebin olusturdugu açinin açi ortasi bize güneyi bildiriri. Bu kural kuzey yarimküre için geçerlidir.

Günes ile yön bulmanin baska bir çok yöntemi vardir. Bunlardan en basit olani günesin dogudan dogup batidan battigidir. Yine yere dik olarak çakilan bir sopanin saat 12:00'deki gölgesi, dünyamizin kuzey yarimküresinde sopanin tam dibine düsmez, biraz kayar. Iste sopanin dibinden biraz disariya olan bu gölgenin bulundugu yön bize kuzeyi verir Güney yarimkürede ise bunun tam tersi olur. Saat 12:00'de ekvator da dikilen bir sopanin gölgesi olmaz.

Yildizlarla Yön Bulma : Bilindigi gibi gökyüzünde birçok irili ufakli yildiz vardir. Kutup yildizi dedigimiz ya da kuzey yildizi dedigimiz yildiz cografi sabit yildizlardir. Yani hareket etmezler, ama dünyamiz döndügü için bunlar hareket ediyor gibi görünür. Bu özelliklerden de yararlanilarak yön bulunabilir; önce yere biri kisa biri uzun öyle iki sopa çakilir ki, bu iki sopanin uçlari seviyesinden bir sabit yildiz görünmelidir. Bundan sonra beklenir ve bir süre sonra da sabit yildizin yavas yavas sopalarin ucundan baktigimiz yönde çikmakta oldugu görünür. Yildiz eger sola dogru kayarsa, baktigimiz yön kuzeydir. Yaldiz saga dogru kayarsa güney, yukari dogru kayarsa dogu, asagiya dogru kayarsa bati olur. Bu yönteme sabit yiliz kaymalar ile yön bulma denir.

Saat ile Yön Tayini : Yaklasik olarak cografi kuzey ve güney istikametlerini bulmak için saatten faydalanilir. Kuzey yarim kürede saatin akrebi günese çevrilir. Saat 12 ile akrep arasindaki açinin açiortayi güneyi ters uzantisi ise kuzeyi gösterir. Yönün hangi ucunun kuzey oldugunu bulmak için günesin ögleden önce doguda oldugu akilda tutulmalidir.