XV-OYUNLAR

Çogu İZCİ oymagi ayda bir açik hava etkinlikleri düzenler. Bu etkinlikler bazen bir Doga yürüyüsü bazen bir kamp olabilir. Oban zaman zaman tek basina da açik havaya çikabilir. Açik hava etkinliklerin bazilari İZCİLİK becerilerini gelistirir, bazilari dayanikliligini, zekani ölçer, artirir. Bazi etkinlikler ise senin bedence saglam, fikirce uyanik iyi bir İZCİ olmani saglayacak oyunlardan olusur. Simdi tipik oymak ve oba Doga yürüyüsü oyunlarindan ve macera Doga yürüyüslerinden bazilarina bir göz atalim:

HAZINE AVI

Oymak toplantisinda oymakbaşın "Gelecek haftanin Doga yürüyüsü Hazine Avi olacak" diye bildirir. Gelecek hafta sonunu sabirsizlikla beklersin. Beklenen gün gelince obabaşın mühürlü bir zarf alir. Zarfin üzerinde x ile isaretlenmis bir yeri gösteren bir kroki vardir ve su cümle yazilidir. "x"e görürsün: "Bulundugun yerden görebildigin en yüksek mese agacina git. Agacin en büyük dalinin gösterdigi yönde 90 m. ilerle". Ilerler ve yerinden oynatilmis bir tas bulursun. Tasin altinda bir ipucu daha "Olagan disi meyveleri olan agaca dogru 235 m." sözü edilen agaç aslinda dallarina çam kozalaklari baglanmis bir hindibag otudur. Hemen dibinde teknik iz isaretleri vardir. Bu izler seni bir agaca götürür. Oda ne? Burada hiç bir ipucu yok. Biriniz basini yukariya kaldirir. Tepedeki dalda bir mesaj asili "157'ye bak. 157'ye bakilir, biri bagirir" suradaki agaçta kirmizi bir fular var. Hep birlikte o tarafa dogru kosulur. Fulara bir mesaj ignelenmistir. "150 m, 90 derece" Haydi ileriye! Buradaki son mesajdir. "Kuru kestane agacinin altini kaz". Agaci bulur hep birlikte kazmaya koyulur ve sonunda hazineyi bulursunuz. Buldugunuz hazine altin ya da kiymetli taslar degildir. Ama en azindan sansli hazine avcilarinin afiyetle yiyecegi bir torba fistiktir.

KAYIP ÇOCUK

Tüm oymaga alarm verilir. Oban hemen hareket noktasina kosar. Oban hemen hareket noktasina kosar, Oymagin bütün obalari toplandiginda oymakbaşın açiklar. "Bir çocuk kaybolmus aramalar sürdürülüyor, su anda bir tek orman aranmamis durumda. Bu ormanin krokisi her obaya verilecek. Yardiminiz isteniyor. Yardima hazir misiniz?" Elbette hazirsiniz! Obabaşın sizden beklenileni anlatiyor. Yola çikiyorsunuz. Bir süre çocugu aradiktan sonra bulsaniz da bulmasaniz da önceden tespit edilen bir zaman ve yerde diger arkadaslarinizla bulusuyorsunuz. Bu oyunda yastiktan yapilmis bir yapma bebek olan kaçirilan çocuk belki de bir gün aranmasi gereken gerçek bir çocuk olabilir.

ORYANTIRING

Harita ve pusulayı kullanmayı öğrendiğin zaman oryantiring heyecanını yaşayabilirsin.

KESTIRME DOGA YÜRÜYÜSÜ

Ilk oryantiring denemen tüm obanin katilacagi kestirme bir Doga yürüyüsü olabilir. Topografik haritani al. Bir baslangiç noktasi ve baslangiç noktasindan asagi yukari 5 km. uzakta bir varis noktasi tespit et. Baslangiç noktasindan varis noktasina bir çizgi çek ve pusulani ayarla. Çizgi ile belirledigin yolu izle, önüne çikan güçlükleri yenerek ilerle. Obadaki her İZCİ sirayla digerlerine öncülük etsin.

ORYANTIRING YARISMASI

Harita ve pusula konusunu iyice ögrendikten sonra bir baska obayi oryantiring yarisina davet et. Üzerinde bes veya alti kontrol noktasi olan bir yol belirlemek için çevreyi iyi taniyan ve oryantiring de iyi olan birine bas vur. Obani takimlara ayir. Her takimin bir oryantiring pusulasi ve üzerinde kontrol noktalari isaretlenmis bir haritasi olmali. Takimlar 5 dk. ara ile yola çikmali. Sen ve arkadasin pusulayi ilk kontrol noktasina ayarlayip, yola koyuluyorsunuz. Kontrol noktasina vardiginizda, pusulayi ikinci kontrol noktasina ayarliyorsunuz. Tüm yolu katedinceye kadar bu sekilde devam ediyorsunuz. Acaba hangi takim tüm kontrol noktalarini en kisa zamanda geçti. Bu sefer kazanan takimda olmayabilirsin ama bir gün senin takimin da kazanacak.

XVI-YABAN YASAMI

YABAN YASAMI TANIMA

Obanla Doga yürüyüsüne çiktiginda temiz hava alir topragin kokusunu duyarsin. Önünde bütün gün sürecek bir macera uzanir. Zamanini nasil geçireceksin? Zamanini iyi bir sekilde geçirebilmen duyu organlarini iyi kullanabilmene ve iyi bir gözlemci olmana baglidir. Bazi insanlar yasamin tadina pek varamazlar. Bu insanlarin gözleri varir ama çevrelerinde olanlari farkedemezler. Kulaklari vardir, ama isittikleri bir kulagindan girer, digerinden çikar. Herkesin sahip oldugu sayida beyin hücresine sahiptirler ama kafalarinin içi bostur. Çünkü hiç bir seye karsi merak duymazlar, hiç bir konuya konsantre olamazlar, ögrendiklerini beyinlerinin bir kenarinda depolayamazlar. Ama sen böyle degilsin, senin gözlerin keskin, zihnin cevaplanmasinin istedigin pek çok soru ile dolu. Içinde yasadigin dünya ile ilgili her seyi bilmek istiyorsun.

Bir oba Doga yürüyüsünde oynayacagin doga oyunlari sana yaban yasami taniman konusunda yardimci olacaktir.

OYUNLAR

Obabaşın 20 seyin ismini okur. Bunlarin herbirinin belli bir puani vardir.

Örnegin;

Sincap : 15 puan

Hindiba : 5 puan

Agustos böcegi : 10 puan vb.

Hemen etrafa dagilirsiniz. Okunan isimlerden birini bulur bulmaz kosar, obabaşına rapor verip puaninin alir, bir digerini aramaya baslarsin. Verilen sürenin sonunda en çok puani alan birinci olur.

Doga Avi: Her İZCİ obabaşından bazi isimleri içeren bir liste alir. Örnegin; 5 cm. kustüyü, yilan derisi, at karincasi vb.

Bir saat içinde listendekilerin mümkün oldugunca çogunu bulman gerekir. Bir saatte en çok seyi bulan İZCİ kazanir.

Oyunlari oynarken bitki ve hayvanlara hiçbir sekilde zarar vermemen gerektigini unutma.

IZLER, ISARETLER

Yaban yasami tanimaya çalismak yalniza bir hayvani görmekle olmaz, bazen görmeden de arkasinda biraktigi izlerden, isaretlerden o hayvani taniyabilmelisin. Kirsal alanda bu izlere rastlayabilirsin. Bu izler, bu isaretler bir sincap tarafindan kirilmis bir findik, bir agacin tepesindeki bir yuva, bir yilan tarafindan deri degisiminde birakilmis bir yilan gömlegi, bir kus tüyü, bir koza, bir böcek kabugu vb. olabilir.

INCELE VE DAHA SONRA HATIRLA

Çiktigin açikhava etkinliklerinde, kendini inceleme ve hatirlama konusunda egit. Içinde bulundugun çevreyi dikkatlice inceleme aliskanligini edin. Gözlerini çevrende dolastir. Daha sonra hatirlayabilmek için en ince ayrintisina adar çevreni incele. Obanla oynayacagin oyanlarla özellikle Kim Oyunlari ile inceleme ve daha sonra hatirlama becerini gelistir. Iste bir örnek;

Obabaşın 20 hayvani isaretini, izini ya da kalintisini bir yere koyar ve üzerini bir örtü ile kapatir. Örtüyü açar, ir dakika için izleri incelersin. Obabaşın tekrar üzerlerini örter. Gördüklerini hatirlayabildikçe bir kagida yazarsin. En çok hatirlayan kazanir. Kim oyununu çesitli resimlerle ve neslelerle de deneyebilirsin.

KIM OYUNU NEDIR?

İZCİligin kurucusu B.P. (Baden Powell) bu oyunu Rudyard Kipling tarafindan yazilan "Kim" adli hikayeden esinlendi. Hikayenin kahramani "Kim Ball" casuslari yakalamak üzere egitilen öksüz bir çocuktur. Egiticisi Lurgan, Kim'in egitimine, Kim'e bir tepsi dolusu çesitli degerli taslar göstermekle baslar. Kim taslara bir dakika baktiktan sonra, üzerlerini bir örtü ile örter ve Kim'den tepside ne tür taslarin bulundugunu saymasini ister. Baslangiçta Kim ancak birkaçini hatirlayabilir. Bir süre sonra ise kendine gösterilen taslarin hepsini hemen hatirlayabilecek bir duruma gelir.

STALKING

YABAN YASAMA YAKLASMA

Stalking yani görünmeden yaklasma hem çok zevkli bir macera hem de çok iyi bir spordur. Sessizce yaklasabilmek için pek çok kasini çalistirmak ve vücudunu çesitli pozisyonlarda tutmak zorunda kalirsin. Bu durum güç sarfetmene neden olur.

Stalking'de dikkat edilmesi gereken noktalar:

Bazi hayvanlarin keskin gözleri vardir. Bazilari ise ancak yakini görebilirler. Ikinci türden olan hayvanlar ayrintilari degil hareketleri fark ederler. Hayvanlarin çogu korunmak için koklama ve isitme duyularindan yararlanir.

Rüzgara Karsi Ilerle: Hayvan kokunu alir ya da seni isitirse ona güle güle diyebilirsin. Bu yüzden rüzgari karsina alarak ilerle. Rüzgarin arkandan geldigini hissedersen hemen yarim daire çiz ve yönünü degistir. Sakin bir günde rüzgarin yönünü parmagini havaya kaldirarak bulabilirsin. Rüzgar ne taraftan geliyorsa parmagin o tarafa serinlik hisseder. Yavas ve dikkatli hareket etmelisin. Hizli hareket hemen fark edilir. Yavas ve sessiz davran. Ayagini bastigin yere dikkat et. Dallari çatirdatma. Rüzgarin yapraklari hisirdattigi anlarda sessizce ilerle.

Vücudunu Kontrol Et: Hayvan seni fark ederse hemen oldugun yerde hiç kipirdamadan dur. Tam anlami ile hareketsiz kalirsan sana baksa bile seni fark etmeyebilir.

Çevrene uyum saglayip göze batmamaya çalis: Seni saklayabilecek seyleri iyi kullan. Agaçlarin, çalilarin, kayalarin, ot yiginlarinin vb.nin arkasina saklan. Agacin yanindan kafani çikarma, agacin gövdesinin dibine çök. Kayanin tepesinden bakma, yere yaklasarak kayanin kenarindan bak.

Dogru vücut pozisyonunu kullan: Vücudunun durus sekli hayvana ne kadar yakin olduguna ve saklandigin yere baglidir. Gözledigin hayvandan uzakta agaçlar, yüksek çalilar arasinda isen dik pozisyonda durabilirsin. Alçak çalilar arasinda ise egilip dizlerinin ve yere dayandigin ellerinin yardimi ile ilerlemen gerekir. Hayvana yaklastikça yere tamamen yatmali ve sessizce sürünmelisin. Ögrendigin trailing, tracking ve stalking becerilerini oyunlar oynayarak gelistirebilirsin.

Bir Doga yürüyüsünde herhangi bir hayvanin oradan geçtigini gösteren bir isarete rastlayabilirsin. Ama bu hayvana onun nasil yasadigini görecek kadar yaklasmaya ne dersin? Elbette ki bunu yapabilmek çok hosuna giderdi. Bir hayvana bu sekilde yaklasabilmek için açik havada nasil davranilacagini çok iyi bilmen, hayvanlarin ayaklari ile çigneyerek açtiklari yollari, biraktiklari isaretleri, izleri izleyebilmen ve onlara sessizce yaklasabilme becerini gelistirmen gerekir

Trailing: Bir hayvanin yuvasi ile beslenme alani arasinda gidip gelirken açtigi yolu ve ayrica bir baska açikhava insani tarafindan gittigi yeri göstermek üzere birakilan izleri takip edilme yetenegidir.

Tracking: Bir hayvanin ormanda ya da kirda dolasirken biraktigi izleri görebilmek ve gizlenme yerini belirleyebilmek için keskin bir gözlem gerekir. Bu gözlem isine Tracking denir.

Stalking: "Stalking" görünmeden yaklasabilmektir. Eger bu beceriye sahipsen gözlemek istedigin hayvana görünmeden ve onu korkutmadan yaklasabilirsin.

TRAlLlNG

Kampta ya da Doga yürüyüsünde obanin bir bölümünün belli bir alani incelemek ya da bir kamp yeri bulmak için önceden gönderildigi durumlar olabilir. Iste bu durumda iz isaretlerini nasil birakacagini ya da nasil izleyebilecegini bilmen gerekir.

İZCİ Iz Isaretleri: Bu isaretler toprakli bir çubukla çizilerek ya da küçük taslarla veya kurul dal parçalari ile birakilir. Küçük bir ok gidecegin yönü gösterir. x isareti yollarin çakistigi yerlerde kullanilir ve bu yolu kullanmadik anlamina gelir. Içinde bir rakam olan ve yanindan bir ok çikan bir kare "Bu yönde bir mesaj biraktim" anlamindadir. Karenin içindeki rakam ise mesajin kaç adim ilerde oldugunu belirtir. Ortasinda bir nokta daire ise "Buraya kadar. Eve dönüyorum" anlamindadir.

TRACKING

Kis mevsimi karli geçen bir bölgede yasiyorsan kisin kent disina çiktiginda etrafinda pek çok iz bulacaksin. Bu izleri kolayca takip edebilirsin. Yilin diger mevsimlerinde ya da kar yagmayan bölgelerde ise göl ve nehir kenarlarinda izlere rastlayabilirsin.

Iz takip etme isinde basarili olabilmek için bazi kurallari bilmen gerekir.

Tek bir izi incele: Iz takibine baslamadan önce tek bir izin detaylarini zihnine iyice yerlestir. Izi ölç. Istersen bir resmini çiz. Baska izlerle karissa bile ayni izi takip ettiginden emin ol.

Günese karsi iz takip et: Mümkünse takip isini günese karsi yap. Bu durumdaki izler daha belirgin ve ayrintili görünecektir. Izi bir bütün olarak gör. Iz takip ederken yukariya ve ileriye bak. Izler, otlar üzerinde baska, sert arazide baska türlü kendini gösterir. Ezilmis otlar isigi farkli yansitir. Sert arazide ise iz, yerini degistirmis taslar, kirilmis dallar, ters dönmüs yapraklarla kendini gösterir. Kendini izledigin hayvanin yerine koy. Izleri kaybedecek olursan "Ben onun yerinde olsaydim buradan nereye giderdim'' diye düsün ve buna göre hareket et.

Son izi belirle: Ölü bir noktaya gelmissen buldugun son izin yanina bir çubuk sapla ve tekrar bir iz buluncaya kadar daireleri gittikçe genisleterek çubugun etrafinda dolas. Ilerlerken belli nirengi noktalarina dikkat et. Iz takip ederken kaybolma, çevrene karsi uyanik ol. Seni baslangiç noktasina geri götürecek nirengi noktalarini unutma. Aman dikkat! Su son izler çok taze görünüyor. Izledigin hayvan çok yakinda olabilir etrafina bak ve dinle. Iste orada! Simdi sessizce ona yaklas.

Hayvanlari gördügün zaman nasil yürüdüklerine, nasil kostuklarina, dikkat edersen daha sonra iz takip ederken buldugun izlerden takip ettigin hayvanin yürüdügü ya da kostugu konusunda bir fikir sahibi olabilirsin.

IZIN KALIBINI ALMA

Izin çevresindeki ve üzerindeki fazlaliklari dikkatle temizle. Bir karton seridi izin etrafina çevir. Uçlarini yapistir. Biraz su ve alçiyi karistir. Biraz su ve alçiyi karistir. Izin üzerine çok az zeytinyagi dök. Hazirladigin karisimi bosalt. Alçi kuruduktan sonra kalibi yavasça çikar, üzerindeki tozlar! temizle.

KIZILDERILI IZ ISARETLERI

Iz takip ederken gözlerini iyi kullan. Gördügünün hayalinin bir oyunu degil, gerçekten bir iz isareti oldugundan emin ol. Eger bir isareti kaçirdigini düsünüyorsan, sildigin ya da bozdugun son isaretin yanina git ve yeniden aramaya basla. Buldugun bir isareti o noktadan ayrilmadan önce silmeli ya da bozmalisin. Bunu yazmazsan Doga yürüyüsüne çikan diger obalari sasirtabilir, hatta ayni yerdeki gelecek Doga yürüyüsünde sasiran sen olabilirsin.

TRAlLlNG ILE ILGILI OYUNLAR

Av ve Avcilar: Bir İZCİ av olur, digerlerinden 1O dk. önce yola çikar. Av 1.5 km. uzakliktaki hedefine dogru ilerlerken arkasinda iz isaretleri birakir. Digerleri, hedefine varmadan önce avi izleyip bulmaya çalisir.

Hayvan Avlama: Bir İZCİ yanindaki evcil hayvani ile birlikte digerlerinden bes dakika önce yola çikar. Obanin diger üyeleri onu izlemeli ve hedefine varmadan önce bulmalidir.

TRACKING OYUNLARI

Izleri Takip Et: Obana hayvan izlerini takip edebilme firsatini verebilmek için demirden belli bir hayvana ait ayak izleri yaptir ya da satilan bir yer varsa satin al. Bir İZCİ bes dakika önceden yola çikip bu demir kaliplarla izler biraksin. Obanin diger üyeleri onu izlesin.

Yarali Casus: Casus rolü oynayan bir İZCİ digerlerinden bir dakika önce yola çikar, ilerlerken bir kaç adimda bir yere kirmiziya boyanmis misir taneleri atar. Casus bir buçuk kilometre ötedeki hedefine varmadan önce digerleri onu yakalamak zorundadir.

STALKING OYUNLARI

Bu oyunlari oynamak için genis bir alan gerekmez Doga yürüyüsüne çiktiginizda öglen yemegi molasinda ya da bir bahçede oynanabilirler.

Uyuyan Korsan: Gözü bagli bir korsan bir kütügün üzerinde oturmaktadir. Ayaginin dibinde bir hazine sandigi vardir. (Bos bir kibrit kutusu) Digerleri onun çevresinde asagi yukari 30 m. uzagindadir. Yapilacak sey sessizce korsana yaklasarak hazine sandigini almak ve yine sessizce yerine dönmektir. Korsan yaklasani isitirse ellerini çirpar ve sesi isittigi yeri gösterir. Isittigi sen isen oyundan çikarsin, hazine sandigini alip, sessizce yerine dönebilen kisi korsan olur ve bir önceki korsanla yerini degistirir.

Geyige Sessizce Yaklasma: "Geyik" ormanda ayakta durur. Digerleri ondan 60 m. uzaga ve farkli yönlere yürürler. Yere atarlar. Bir düdük isareti ile saklanabilecekleri seylerin arkasinda saklana saklana ve sessizce geyige yaklasmaya çalisirlar. Geyik içlerinden birini görürse ona seslenir ve gördügünü söyler. Görünen İZCİ oyundan çikar. Görünmeden geyige en fazla yaklasan İZCİ bir sonraki oyunun geyigi olur. Bu oyunlar hayal gücü kullanilarak genisletilebilir ve yine hayal gücü ile yeni oyunlar bulunabilir.

YOLUNU NASIL BULURSUN?

Obanla çiktigin Doga yürüyüslerinin çogu çevrendeki yakin ve tanidigin yerlerde çiktigin Doga yürüyüsleridir. Zaman zaman daha önce hiç gitmedigin yerlere de gitmek istersin. Böyle Doga yürüyüslerine çikarken bir haritaya ve pusulaya ihtiyacin olacak.

Günümüzde uydulardan aldigi sinyallerle koordinatlari belirleyen GPS (Global Positioning System) olarak adlandirilan yön ve yer belirleyici aletler her hava ve yer kosullarinda yer bulmamizi saglar