YANGININ CESITLERI

Yanginin türü yanmakta olan maddeye göre degisir. Bu bakimdan yanginlari dört gruba ayirabiliriz.

A sinifi yanginlar: Tahta, Kagit , pamuk gibi kati madde yanginlaridir. Sogutma veya yanici maddenin uzaklastirilmasi ile söndürülebilir.

B sinifi yanginlar: Yanabilen sivilar bu sinifa girer. Benzin, benzol, yaglar, yagli boya, katran gibi sivilarin yanmasi sogutma (sis halinde su) ve bogma (karbondioksit,köpük veya kuru kimyevi toz) ile söndürülebilir.

C sinifi yanginlar: Likit petrol gazi, havagazi, hidrojen gibi yanabilen çesitli gazlarin yanmasiyla olusan yanginlardir. Kuru kimyevi toz, Halon 1301 ve Halon 1211 kullanarak söndürülebilir. Elektrikli makine ve hassas cihazlarin yanginlarini da bu sinifa dahil edebiliriz.

D sinifi yanginlar: Yanabilen hafif metallerin ve alasimlarinin (Magnezyum, lityum, sodyum, seryum gibi) yanmasiyla meydana gelen yanginlardir. Kuru kimyevi tozlar bu yangini söndürmede kullanilir.

Elektrik donanimlarinin yanmasiyla olusan yanginlari ayri bir sinif içerisinde degerlendirmeyip C sinifi yanginlarin içerisinde inceleyebiliriz. Elektrik akimi kesilerek yangina müdahale edilmeli ve söndürücü olarak da kuru kimyevi toz kullanilmalidir.

a. Korunma Önlemlerinin Alinmamasi :

Nedenlerin basinda yangina karsi önlemlerin alinmamasi gelmektedir. Yangin elektrik kontagi, isitma sistemleri, LPG tüpleri (evlerde kullanilan tüp gazlari) patlayici-parlayici maddelerin yeterince korunmaya alinmamasindan dogmaktadir. Özellikle büyük yerlesim alanlarinda, konut ve is yerlerinde çikan yanginlarin büyük bir kismi elektrigin ve LPG tüplerinin yanlis kullanimina dayanmaktadir. Elektrik enerjisi aksaminin teknik kosullara göre yapilmamasi da yangini yaratan diger bir neden olmaktadir .Bununla birlikte kaloriferlerde ve soba ile isitma yöntemlerinde, bacalarin temizlenmesi ve parlayici patlayici maddeler için gerekli önlemlerin alinmasi halinde yangin afetinde büyük bir azalma olacaktir.

b. Bilgisizlik :

Yangina karsi hangi önlemlerin nasil alinacagini bilmemek ve bu konuda yeterli egitimden geçmemek yanginin önemli nedenlerindendir.

Elektrikli aletlerin dogru kullanimini bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlis yerlestirmek, tavan arasina ve çatiya kolay tutusabilecek esyalar koymak yangini davet eder. Yanginin olusumunu önlemek ve olusan bir yanginin söndürülmesini bilmek egitim ve bilgilenmeden geçer. Bu nedenle yangini önlemeyi ögrenmek kadar yangini söndürmede ilk müdahaleleri de ögrenmek gerekir.

c. Ihmal :

Yangin konusunda bilgi sahibi olmak yeterli degildir. Söndürülmeden atilan bir kibrit veya sigara izmariti, kapatmayi unuttugumuz LPG tüpü (evlerde kullanilan tüp gaz), atesi söndürülmemis ocak, fisi prizde unutulmus ütü gibi ihmaller büyük yanginlara yol açabilir.

d. Kazalar :

Istem disi olusan olaylardan bazilari da (kalorifer kazaninin patlamasi, elektrik kontagi gibi) yangina neden olmaktadir. Ancak kendiliginden gelisen bütün olaylar, baslangiçta yeterli önlemlerin alinmasi sonucu olabildigi gibi bilgisizliginde rol oynadigini görebiliyoruz. Temelde bunlar olmaksizin kazalarin yol açtigi yanginlarda olmaktadir.

e. Sabotaj :

Yangina karsi gerekli önlemler alindigi halde ; bazi insanlar çesitli amaç ve kazanç ugruna kasitli olarak; kisi ve topluma ait bina ve tesisleri yakarak can ve mal kaybina neden olabilir.

f. Siçrama :

Kontrol altina alinmis veya alinmamis bir yangin ihmal veya bilgisizlik sonucu siçrayarak, yayilarak veyahut parlayip patlayarak daha büyük boyutlara ulasmasi mümkündür. Bu nedenle bu tür olaylara karsi dikkatli olmamiz gerekmektedir.

g. Doga Olaylari :

Rüzgarli havalarda kuru dallarin birbirine sürtmesi yada yildirim düsmesi ve benzeri doga olaylari sonucunda yangin çikabilir.

 

YANGININ NEDENLERI

a. Korunma Önlemlerinin Alinmamasi :

Nedenlerin basinda yangina karsi önlemlerin alinmamasi gelmektedir. Yangin elektrik kontagi, isitma sistemleri, LPG tüpleri (evlerde kullanilan tüp gazlari) patlayici-parlayici maddelerin yeterince korunmaya alinmamasindan dogmaktadir. Özellikle büyük yerlesim alanlarinda, konut ve is yerlerinde çikan yanginlarin büyük bir kismi elektrigin ve LPG tüplerinin yanlis kullanimina dayanmaktadir. Elektrik enerjisi aksaminin teknik kosullara göre yapilmamasi da yangini yaratan diger bir neden olmaktadir .Bununla birlikte kaloriferlerde ve soba ile isitma yöntemlerinde, bacalarin temizlenmesi ve parlayici patlayici maddeler için gerekli önlemlerin alinmasi halinde yangin afetinde büyük bir azalma olacaktir.

b. Bilgisizlik :

Yangina karsi hangi önlemlerin nasil alinacagini bilmemek ve bu konuda yeterli egitimden geçmemek yanginin önemli nedenlerindendir.

Elektrikli aletlerin dogru kullanimini bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlis yerlestirmek, tavan arasina ve çatiya kolay tutusabilecek esyalar koymak yangini davet eder. Yanginin olusumunu önlemek ve olusan bir yanginin söndürülmesini bilmek egitim ve bilgilenmeden geçer. Bu nedenle yangini önlemeyi ögrenmek kadar yangini söndürmede ilk müdahaleleri de ögrenmek gerekir.

c. Ihmal :

Yangin konusunda bilgi sahibi olmak yeterli degildir. Söndürülmeden atilan bir kibrit veya sigara izmariti, kapatmayi unuttugumuz LPG tüpü (evlerde kullanilan tüp gaz), atesi söndürülmemis ocak, fisi prizde unutulmus ütü gibi ihmaller büyük yanginlara yol açabilir.

d. Kazalar :

Istem disi olusan olaylardan bazilari da (kalorifer kazaninin patlamasi, elektrik kontagi gibi) yangina neden olmaktadir. Ancak kendiliginden gelisen bütün olaylar, baslangiçta yeterli önlemlerin alinmasi sonucu olabildigi gibi bilgisizliginde rol oynadigini görebiliyoruz. Temelde bunlar olmaksizin kazalarin yol açtigi yanginlarda olmaktadir.

e. Sabotaj :

Yangina karsi gerekli önlemler alindigi halde ; bazi insanlar çesitli amaç ve kazanç ugruna kasitli olarak; kisi ve topluma ait bina ve tesisleri yakarak can ve mal kaybina neden olabilir.

f. Siçrama :

Kontrol altina alinmis veya alinmamis bir yangin ihmal veya bilgisizlik sonucu siçrayarak, yayilarak veyahut parlayip patlayarak daha büyük boyutlara ulasmasi mümkündür. Bu nedenle bu tür olaylara karsi dikkatli olmamiz gerekmektedir.

g. Doga Olaylari :

Rüzgarli havalarda kuru dallarin birbirine sürtmesi yada yildirim düsmesi ve benzeri doga olaylari sonucunda yangin çikabilir.

YANGIN OLMASI DURUMUNDA

1. Telaslanmayiniz.

2. Bulundugunuz yerde yangin ihbar dügmesi var ise ona basiniz.

3. Itfaiye teskilatina telefon ediniz.

4. Yangin yerinin adresini en kisa ve dogru sekilde bildiriniz.

5. Mümkün ise yanginin cinsini de bildiriniz (bina. benzin. motorlu vasita vs. gibi)

6. Yangini çevrenizdekilere duyurunuz.

7. Itfaiye gelinceye kadar yangini söndürmek için elde mevcut vasita ve imkanlardan faydalanmaya çalisiniz.

 

YANGIN SÖNDÜRMEDE KULLANILAN YÖNTEMLER

a. Sogutarak Söndürme

-Su ile sogutma : Sogutarak söndürme prensipleri içerisinde en çok kullanilanidir. Suyun elverisli fiziksel-kimyasal özelligi yanici maddeyi bogma (yanan cismin su içerisine atilmasi sonucu oksijeni azaltma) ve yanici maddeden isi alarak yanginin söndürülmesinde en büyük etken olmaktadir. Su yangin yerine kütlesel olarak (Hava ve benzeri) gönderilebilecegi gibi püskürtme seanslariyla da gönderilebilir.

-Yanici maddeyi dagitma : Yanan maddenin dagitilmasiyla yangin nedeni olan yüksek isi bölünür, bölünen isi düser ve yangin yavas yavas söner. Akaryakit yanginlarinda bu tip söndürme, yanginin yayilmasina neden olacagindan uygulanmaz.

 

b. Havayi Kesme

-Örtme: Kati maddeler (kum, toprak, hali, kilim vb:) ve kimyasal bilesikler (köpük, klor, azot vb.) kullanilarak yanan maddenin oksijen ile temasinin kesilmesiyle yapilan söndürmedir. Akaryakit yanginlarina örtü olusturan kimyasal bilesikler kullanilmaktadir.

-Bogma: Yanginin oksijenle (hava) temasinin kesilmesi veya azaltilmasi amaciyla yapilan islemdir. Özellikle kapali yerlerde olusan yanginlarda uygulanir.

-Yanici maddenin ortadan kalkmasi: Yanma kosullarindan olan yanici maddenin ortadan kaldirilmasi sonucu yangin söndürülmesidir .

 

SÖNDÜRÜCÜ MADDELER

-Su : Atesi söndüren maddeler arasinda en önemlisi sudur. Su özellikle A tipi yanginlar için (kati) mükemmel bir söndürücüdür.

-Kum: Yanici maddelerin oksijenle iliskisinin kesilerek söndürülmesinde kullanilir. Kullanma aninda kumun yanici maddeyi tamamen örtmesi saglanmalidir.

-Karbondioksit Gazi (CO2): Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit gazi yanici maddeyi oksijensiz birakarak yanginin söndürülmesi olayidir. Genellikle çelik tüplerde basinç altinda sivi halde tutulur. Bu gazla açik alanlarda ve hava akiminin oldugu yerlerde yanginin söndürülmesi oldukça zordur.

-Kuru Kimyevi Toz: Yangin söndürmede kullanilan etkin maddelerden biriside Kuru Kimyasal tozdur. Kimyasal tozlarin, cinslerine göre A.B.C. sinifi yanginlar etkin bir sekilde söndürülebilmektedir. Asiri sicakliktan (tahta, kumas, araba lastigi gibi maddelerde) olusan yanginlari, sivilarin (benzin ve türevleri) tutusmasindan çikan yanginlari ve yanici gazlarin (havagazi-dogalgaz vb.) basinç altinda çikmasindan olusan yanginlarin söndürülmesinde kullanilmaktadir.

 

YANGINA KARSI ALINACAK ÖNLEMLER

  1. -Çatlak, hatali insa edilmis veya dolmus bacalar yangin nedeni olabilir .

  2. -Tavan arasi ve bodrumlar temiz tutulmalidir.

  3. -Yanici maddeler evinizin veya isyerinizin uygun bir yerinde saklanmalidir.

  4. -Soba, kalorifer ve mutfak ocaklarindan çikabilecek yanginlara dikkat edilmelidir.

  5. -Çocuklarin atesle oynamalarina engel olunmalidir.

  6. -Sigara içilmemesi gereken yerlerde bu kurala uyulmalidir.

  7. -Kaynak ve kesme islerinde çok dikkatli olunmalidir.

  8. -Elektrik donanimina ehliyetsiz kisiler el sürmemelidir.

Yangina karsi korunmak ucuzdur. Evinizde ve isyerinizde yangina karsi önlemler almak sanildigi gibi pahali degil, tam tersine ucuzdur. Üstelik yangina karsi korunma cihaz ve donanimlari yüksek nitelikte ve saglam olarak üretildikleri için uzun ömürlüdür ve yillarca hizmet verebilirler.

Bu metinin hazirlanmasinda AKUT (Arama Kurtarma Dernegi) ve diger depremle ilgili kuruluslar tarafindan hazirlanan internet sayfalarindan faydalanilmistir..